Παρατίθεται το σχετικό άρθρο από τους FT – ενώ στα καθ” ημάς τσακωνόμαστε για τις αλλαγές στην ανώτατη παιδεία… με πρώτους αντιδραστικούς τους ίδιους τους πανεπιστημιακούς με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις, που δυστυχώς είναι τόσες μόνες, όπως οι κούκοι που δεν φέρνουν την άνοιξη.
Γ.Ντάκος

Academics given lessons on getting into a business mind

By Jonathan Moules

Published: January 17 2011 09:18 | Last updated: January 17 2011 09:18

A former panellist on television’s Dragons’ Den is to re-educate academics to think more commercially, in the latest government-backed attempt to make UK universities more entrepreneurial.

Doug Richard, a serial entrepreneur, is running a series of one-day workshops to challenge professors and researchers to open their minds to the ways of making money from their ideas.

The idea is not just to push university spin-outs but to open academics to the possibilities of licensing their discoveries to large companies, collaborating with the business community, or framing research so that it has a practical use.

“What I’d like to see is a substantial change in these academics’ behaviour,” he said. “In the long term, I hope it would produce an uptick in start-ups but also increase the amount of funding to universities from new sources.”

The training events started yesterday at the University of Hertfordshire, which was voted entrepreneurial university of the year in 2010. They are being jointly funded by the Department for Business, the National Council for Graduate Entrepreneurship and Banco Santander.

Other venues for the workshops include Coventry University, Nottingham University and the University of Central Lancashire, although the organisers claim that others have yet to confirm.

Mark Prisk, small business minister, said it was appropriate to use formal teaching methods to get the points across about entrepreneurship to academics. “It is far more likely that they will engage at a seminar of this format,” he said, adding that it was vital to break down the perceived barriers between university and entrepreneurs.

Ian Robertson, chief executive of the National Council for Graduate Entrepreneurship, said: “The economic downturn and the increased competitiveness from other nations means that our universities have to deliver greater impact through their research.

“We want to help them do that in the most practical way possible.”

Copyright The Financial Times Limited 2011. You may share using our article tools. Please don’t cut articles from FT.com and redistribute by email or post to the web.

Αντώνης Δεληγιαννάκης, Γιώργος Καρυστινός, Πολυχρόνης Κουτσάκης, Μιχάλης Λαγουδάκης, Αθανάσιος Λιάβας, Κατερίνα Μανιά, Άγγελος Μπλέτσας, Ματτίας Μπούχερ, Ιωάννης Παπαευσταθίου, Βασίλης Σαμολαδάς

Καθηγητές Τμήματος Ηλεκτρονικών Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Πολυτεχνείου Κρήτης

Χανιά 14 Ιανουαρίου 2011

Η βελτίωση της λειτουργίας του Ελληνικού Πανεπιστημίου προϋποθέτει ανάδειξη των βασικών αιτιών των σημερινών προβλημάτων και, ταυτόχρονα, αποφυγή των πειραματισμών και των σφαλμάτων του παρελθόντος. Δεδομένου ότι οι αλλαγές στα Πανεπιστήμια θα επιταχυνθούν όταν το απαιτήσει η ευρύτερη κοινωνία, σημειώσαμε σκέψεις και ιδέες που συχνά ανταλλάσσονται μεταξύ των μελών ΔΕΠ αλλά ίσως δεν είναι γνωστές στην κοινή γνώμη. Εστιάσαμε κυρίως στην κατάσταση που επικρατεί στα Ελληνικά Πανεπιστήμια και στα τρία βασικά σημεία του κειμένου Διαβούλευσης (Διοίκηση, Φοιτητική Κινητικότητα, Διεθνοποίηση). Δεν θίξαμε τα κρίσιμα θέματα της υποχρηματοδότησης και των μηχανισμών αξιολόγησης της έρευνας, της σύνδεσης της έρευνας με τη βιομηχανία και του χαμηλού μισθολογίου των Πανεπιστημιακών καθηγητών.

Κυρίαρχη πηγή προβλημάτων: Διαδικασία εκλογής πρυτανικών αρχών

Η έλλειψη ακαδημαϊκότητας που συναντάται σε πτυχές της Ελληνικής πανεπιστημιακής καθημερινότητας ίσως αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία και πηγάζει από το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Πρώτη και κυρίαρχη αιτία των σημερινών προβλημάτων είναι ο τρόπος ανάδειξης των διοικήσεων των Πανεπιστημίων (δηλ. των πρυτανικών αρχών) όπου καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η φοιτητική ψήφος με ποσοστό βαρύτητας περίπου ισότιμο (στο 80%) με εκείνο των μελών ΔΕΠ, ανεξαρτήτως της συμμετοχής, σύμφωνα με τη νομοθεσία εδώ και περίπου 30 χρόνια.

Το άμεσο αποτέλεσμα είναι η ανάδειξη πρυτανικών αρχών με μη ακαδημαϊκά κριτήρια, με βάση την ψήφο νέων ανθρώπων χωρίς γνώσεις ή εμπειρία και με προσωρινή σχέση με το Πανεπιστήμιο, και συνήθως -λόγω της χαμηλής συμμετοχής (πολλές φορές σε μονοψήφια ποσοστά) του ενεργού φοιτητικού σώματος- μόνο μέσω υποστήριξης από κομματικές νεολαίες εντός των Πανεπιστημίων, οι οποίες δεν αντιπροσωπεύουν την πλειοψηφία των ενεργών φοιτητών. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν αποτελεί έκπληξη η στάση αρκετών ακαδημαϊκά ικανών να αποφεύγουν να θέσουν υποψηφιότητα στις πρυτανικές εκλογές (χωρίς να αποκλείονται και οι εξαιρέσεις). Το έμμεσο αποτέλεσμα μίας τέτοιας διαδικασίας είναι η κακοδιοίκηση (π.χ. ανοχή σε περιπτώσεις κραυγαλέας ευνοιοκρατίας, πλημμελής καθαριότητα ή αναποτελεσματική συντήρηση ή αξιοποίηση ακαδημαϊκών χώρων κλπ) και η συχνή ομηρία του Πανεπιστήμιου από δυναμικές ομάδες οι οποίες διαρκώς και ανενόχλητα διαταράσσουν ή διακόπτουν την ακαδημαϊκή λειτουργία.

Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στο Ελληνικό φαινόμενο των συχνών καταλήψεων των ιδρυμάτων από φοιτητές (ή άτομα που αυτό-προσδιορίζονται ως φοιτητές). Είναι προφανές πως, σε συνθήκες κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και ελευθερίας της έκφρασης, οι καταλήψεις πανεπιστημιακών ιδρυμάτων είναι παράνομες και βίαιες πράξεις που καταλύουν το πανεπιστημιακό άσυλο και οδηγούν τη νεολαία σε μεγαλύτερα αδιέξοδα. Ως μέτρο αντιμετώπισης του φαινομένου, η τελευταία νομοθετική ρύθμιση (νόμος Γιαννάκου) έθεσε ορθώς άνω όριο στο μέγιστο αριθμό χαμένων διδακτικών ωρών, όπως επίσης και στη δυνατότητα παράτασης εξαμήνου, με συνέπεια τον αισθητό περιορισμό του φαινομένου. Δυστυχώς, ακόμη κι αυτή η ρύθμιση εξελήφθη ως «νομιμοποίηση» της κατάληψης μέχρι δύο εβδομάδες ανά εξάμηνο! Πιστεύουμε ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο και το σύστημα εκλογής και λειτουργίας των πρυτανικών αρχών δεν προστατεύουν το ανοικτό και δημιουργικό Πανεπιστήμιο και, γι’ αυτό άλλωστε, τυχόν καταστροφές ή κλοπές που σημειώνονται στη διάρκεια καταλήψεων δεν τιμωρούνται.

Το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο υποβαθμίζει περαιτέρω την ακαδημαϊκή λειτουργία εξαιτίας της εισαγωγής υπεράριθμου πλήθους φοιτητών, πάνω από τις δυνατότητες των ιδρυμάτων. Με βάση τις αποφάσεις της γραφειοκρατίας του υπουργείου Παιδείας, αγνοούνται συστηματικά οι ετήσιες προτάσεις (σχετικά με τον αριθμό των εισακτέων) των Ελληνικών Πανεπιστημίων και οι προτάσεις αντίστοιχης ενίσχυσης των υποδομών τους, ώστε ο υφιστάμενος αριθμός εισακτέων να εκπαιδευθεί αποτελεσματικά. Αν στα παραπάνω προστεθεί α) η μακροχρόνια διάρκεια σπουδών (μπορεί να ξεπεράσει τα 10 έτη) και β) η νομοθετημένη δυνατότητα πολλαπλών εξετάσεων χωρίς καμία απαίτηση παρακολούθησης του μαθήματος (κάτι που αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία), τότε μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό ότι το Ελληνικό θεσμικό πλαίσιο όχι μόνο δεν τιμωρεί αλλά αντιθέτως ευνοεί συμπεριφορές ήσσονος προσπάθειας. Ίσως τα παραπάνω εξηγούν σε κάποιο βαθμό και το φαινόμενο των καταλήψεων.

Υπάρχει ποιότητα στο δυναμικό του Ελληνικού Πανεπιστημίου;

Υπάρχουν πυρήνες δημιουργικότητας στα Ελληνικά Πανεπιστήμια, παρά τις (παραπάνω) παράλογες συνθήκες; Η απάντηση είναι ένα ξεκάθαρο ναι, για όλους όσους έχουν σπουδάσει στην Ελλάδα και γνωρίζουν πως σε κάθε Ελληνικό Πανεπιστήμιο υπάρχουν άνθρωποι φιλότιμοι και ικανοί. Το μαρτυρούν άλλωστε οι διεθνείς ερευνητικές επιτυχίες επιστημόνων που ζουν και εργάζονται στη χώρα.

Αποτελεί κοινή ομολογία στους «παροικούντας εν Ιερουσαλήμ» πως τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό προσωπικό των Ελληνικών Πανεπιστημίων έχει αισθητά βελτιωθεί. Δεν είναι τυχαίο το ότι, υπό συνθήκες κακοδιοίκησης, καταλήψεων, και προβληματικών υποδομών, η χώρα μας είναι 9η στην Ευρώπη των 27 σε απόλυτο αριθμό συμμετοχών σε ανταγωνιστικά, χρηματοδοτούμενα ερευνητικά έργα του 7ου Πλαισίου Προγράμματος, παρά το μικρό πληθυσμό της χώρας (Έκθεση Proviso, Υπουργείο Έρευνας & Τεχνολογίας της Αυστρίας, Νοέμβριος 2010, σελ. 14, http://bmwf.gv.at/startseite/forschung/europaeisch/proviso/publikationen/).

Επιπλέον, πολλοί άριστοι απόφοιτοι Ελληνικών Πανεπιστημίων προκαλούν το ενδιαφέρον κορυφαίων ιδρυμάτων του εξωτερικού τα οποία τους προσφέρουν πλήρεις υποτροφίες και άψογο ακαδημαϊκό περιβάλλον για μεταπτυχιακές σπουδές. Αν και το φαινόμενο αυτό (brain drain) είναι οδυνηρό για την ανάπτυξη της χώρας και οφείλεται κυρίως στην ανυπαρξία πολιτικής έρευνας και σχεδίου για την επαγγελματική απορρόφηση της σπουδάζουσας νεολαίας, αποτελεί ένδειξη της ποιότητας διδασκαλίας στα Ελληνικά Πανεπιστήμια.

Ειδικά για το τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) του Πολυτεχνείου Κρήτης, θα μπορούσε κάποιος να ανατρέξει στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων των καθηγητών, οι οποίες αναρτούνται στην ιστοσελίδα του τμήματος κάθε χρόνο από το 2005 (www.ece.tuc.gr). Περιλαμβάνουν τις ερευνητικές και διδακτικές δραστηριότητες, καθώς επίσης και τις διεθνείς διακρίσεις.

Κείμενο διαβούλευσης: Κριτική και δικές μας αντιπροτάσεις

Πώς απαντά το κείμενο διαβούλευσης στα παραπάνω; Η σύντομη απάντηση είναι πως δεν απαντά αλλά περιορίζεται σε γενικόλογες αναφορές στο ζητούμενο και όχι σε ξεκάθαρους τρόπους επίτευξής του.

1. Διοίκηση

Εκλογή Πρύτανη από εξωτερικό συμβούλιο διοίκησης (ΣΔ) εφαρμόζεται με επιτυχία στο εξωτερικό, με τη μόνη διαφορά ότι το συμβούλιο διοίκησης στο εξωτερικό δεν έχει κομματικά αλλά ακαδημαϊκά χαρακτηριστικά αριστείας και σίγουρα δεν εκλέγεται από τις φοιτητικές ή κομματικές οργανώσεις. Πρόσφατες επεξηγηματικές δηλώσεις του Υπουργείου Παιδείας μιλούν για «αναβαθμισμένο ποιοτικά ρόλο» των φοιτητών στη Διοίκηση (!), ενώ δεν ξεκαθαρίζουν το βαθμό συμμετοχής τους. Δεν ξεκαθαρίζονται επίσης οι δικλείδες ασφαλείας που θα εξασφαλίσουν την αριστεία ή επάρκεια των μελών του ΣΔ και θα μηδενίσουν την επιρροή των κομμάτων κατά την επιλογή του (αν και είναι γνωστές οι επιπτώσεις του κομματισμού στην Ελλάδα σε όλους τους τομείς της Δημόσιας Διοίκησης, της Υγείας, των Μεταφορών, αλλά και των Πανεπιστημίων). Με λίγα λόγια, το κείμενο διαβούλευσης είναι γενικόλογο και ασαφές ως προς τις κρίσιμες λεπτομέρειες οι οποίες και θα καθορίσουν την ποιότητα των προτεινόμενων αλλαγών.

Ίσως θα πρέπει να εξετασθεί η δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής για την επιλογή μελών των ΣΔ με κριτήρια αριστείας (και διαφορετικής από την προτεινόμενη Αρχή Χρηματοδότησης). Ή θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά μεταβατική (ή μόνιμη) περίοδος κατά την οποία το υφιστάμενο σύστημα εκλογής Πρύτανη θα λαμβάνει υπόψη τα ποσοστά συμμετοχής του εκλογικού σώματος με ταυτόχρονο περιορισμό της βαρύτητας όλων όσων έχουν προσωρινή σχέση με το Πανεπιστήμιο.

2. Φοιτητική Κινητικότητα

Η προτεινόμενη δυνατότητα κινητικότητας των φοιτητών εντός του Πανεπιστημίου προϋποθέτει ανοικτά και λειτουργικά Πανεπιστήμια, χωρίς το σημερινό έλλειμμα ακαδημαϊκότητας. Πώς θα εφαρμοστεί με τη σημερινή δυνατότητα πολλαπλών εξεταστικών (σήμερα το ίδιο μάθημα μπορεί να εξεταστεί τρεις φορές σε ένα έτος), την έλλειψη συνοχής στη διάρκεια των σπουδών (σήμερα φοιτητές εξετάζονται σε προχωρημένα μαθήματα χωρίς να έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς βασικά προαπαιτούμενα μαθήματα), τους ήδη υπάρχοντες υπεράριθμους φοιτητές σε αίθουσες και εργαστήρια; Πώς θα εξασφαλιστεί η αξιοκρατία και η διαφάνεια;

Αντί για μέτρα φοιτητικής κινητικότητας τα οποία προϋποθέτουν το ζητούμενο (και εν πολλοίς είναι ανεφάρμοστα με τα σημερινά δεδομένα), ίσως θα έπρεπε πρώτα να εστιαστεί η προσοχή στην απλοποίηση των Πανελληνίων Εξετάσεων, με λιγότερα μαθήματα (π.χ. έως τρία) και με περισσότερη έμφαση στην κριτική σκέψη και στην αποφυγή της αποστήθισης. Επιπλέον, η εισαγωγή σε Σχολή στο πρώτο έτος και επιλογή Τμήματος στο δεύτερο όπως προτείνεται, προϋποθέτει τμήματα συστεγασμένα στην ίδια πόλη (αν όχι στο ίδιο campus). Η Ελληνική πραγματικότητα δυστυχώς επιτρέπει διαφορετικά τμήματα του ίδιου Πανεπιστημίου σε διαφορετικές πόλεις ή νομούς. Όταν εξασφαλιστεί η εύρυθμη και ορθολογική λειτουργία των Πανεπιστημίων, τότε μόνο προτάσεις κινητικότητας και εισαγωγής σε προπαρασκευαστικά έτη σπουδών μπορούν ρεαλιστικά (και πειστικά) να αντιμετωπιστούν.

3. Διεθνοποίηση

Τέλος, το πρόβλημα της εξωστρέφειας και της διεθνούς αναγνώρισης των Ελληνικών Πανεπιστημίων σίγουρα δεν αντιμετωπίζεται μόνο με την προτεινόμενη «ίδρυση παραρτημάτων στο εξωτερικό». Πρωτίστως λύνεται με την ενίσχυση της νομοθεσίας πετυχημένων ακαδημαϊκών πρακτικών που εφαρμόζονται διεθνώς εδώ και πολλά χρόνια σε όλα τα φημισμένα ιδρύματα του εξωτερικού. Το κείμενο διαβούλευσης δεν αναφέρεται πουθενά σε κρίσιμα θέματα εσωτερικής ακαδημαϊκής λειτουργίας, όπως το θέμα της μέγιστης διάρκειας σπουδών, αλλά τα παραπέμπει στον υπό διαμόρφωση Εσωτερικό Κανονισμό που θα συντάξει το κάθε ίδρυμα, έτσι ώστε «να αποφευχθεί ένας ασφυκτικά λεπτομερειακός νόμος-πλαίσιο και να ενισχυθεί η πολυτυπία μεταξύ των Ιδρυμάτων, σύμφωνα με τις ανάγκες τους». Ωστόσο, κρίσιμα ακαδημαϊκά ζητήματα, όπως η μέγιστη διάρκεια σπουδών, θα πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια ώστε τελικώς να εφαρμοστούν με επιτυχία. Διαφορετικά, δεν πρόκειται ποτέ να αντιμετωπιστούν (και εξαιτίας της επαπειλούμενης βίας εντός των ιδρυμάτων).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δυνατότητα εισαγωγής προαπαιτούμενων μαθημάτων στα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών, η οποία θεσμοθετήθηκε από τον πρόσφατο νόμο Γιαννάκου (δύσκολα θα βρεθεί φημισμένο Πανεπιστήμιο του εξωτερικού όπου η δήλωση ενός μαθήματος επιτρέπεται χωρίς προηγούμενη επιτυχή εξέταση στα προαπαιτούμενά του, όπως στην Ελλάδα). Αν και η νομοθεσία έδωσε τη δυνατότητα στα Τμήματα να ορίσουν, εάν το επιθυμούν, τα προαπαιτούμενα μαθήματα («αλυσίδες» στην νεοελληνική αργκώ), μια τέτοια πρακτική δεν εφαρμόστηκε έως σήμερα, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Και όπου εφαρμόστηκε, υπήρξαν βίαιες αντιδράσεις. Ειδικά το θέμα της διάρκειας σπουδών είναι εξίσου σημαντικό με τον τρόπο εκλογής των πρυτανικών αρχών και επομένως θα πρέπει να απαντηθεί με σαφήνεια κεντρικά και σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική.

Τα υπόλοιπα θέματα του κειμένου διαβούλευσης δεν τα θίξαμε εξαιτίας των ασαφειών, τόσο στο αρχικό κείμενο, όσο και στις επεξηγήσεις που δόθηκαν και ελπίζουμε η μη συζήτησή τους παραπάνω να μην εκληφθεί άκριτα ως αποδοχή ή απόρριψής τους. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι ο μόνος τρόπος να λυθούν τα προβλήματα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση της χώρας είναι η ριζική αναδιάρθρωσή της βάσει δοκιμασμένων πρακτικών σε αντίστοιχα ιδρύματα στο διεθνή χώρο, και όχι η αποσπασματική ψήφιση ρυθμίσεων με κύριο γνώμονα την ελαχιστοποίηση του πολιτικού κόστους.

1. Σ.Ε.Π.: υπό ΔΙΩΓΜΟ πριν την ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ;
2. Ο Σ.Ε.Π. στο σχολείο σήμερα
3. Η ανάγκη μετεξέλιξης του Σ.Ε.Π. σε ολοκληρωμένη υπηρεσία συμβουλευτικής υποστήριξης (ΣΥ.Π.: Συμβουλευτική – Προσανατολισμός)
4. Πώς θα λειτουργήσει ο θεσμός Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού
5. Προτάσεις για το άμεσο μέλλον στο σύγχρονο σχολείο

—————————————————-
1. Σ.Ε.Π.: υπό ΔΙΩΓΜΟ πριν την ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ;
—————————————————-

Αγαπητοί συνάδελφοι, ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η φετινή σχολική χρονιά είναι σημαντική όσον αφορά την εφαρμογή του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Σ.Ε.Π.). Δραματικές αλλαγές ήδη έγιναν και άλλες εξαγγέλθηκαν λακωνικά και έτσι μένει να δούμε αν η τελική αποτίμηση των μεταρρυθμίσεων θα είναι θετική ή αρνητική όσον αφορά την παροχή Συμβουλευτικής Υποστήριξης στους μαθητές μας, αν θα ευοδωθεί μια πραγματική αναβάθμιση και επέκταση του θεσμού του Σ.Ε.Π. ή αν αντίθετα ο ρόλος του θα υποβαθμισθεί και θα σαρωθεί με την κατάργηση δομών, την παρόπλιση επιμορφωμένων στελεχών και συμβούλων με την αφαίρεση από αυτούς αρμοδιοτήτων και δραστηριοτήτων, τη στέρηση από τους μαθητές των συμβουλευτικών υπηρεσιών του.

Είναι αλήθεια ότι ο θεσμός του Σ.Ε.Π. δεν βρήκε μέχρι σήμερα ποτέ στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα τη θέση που του αρμόζει ως σημαντικός αναγκαίος και παιδαγωγικός θεσμός για τη συμβουλευτική υποστήριξη των μαθητών. Είναι κοινό μυστικό ότι η εφαρμογή του Σ.Ε.Π. στα σχολεία μας συχνά απαξιώνεται μέσα από τον τρόπο εφαρμογής του. Ο Σ.Ε.Π. θεωρείται συχνά περιττός και η ώρες του στο ωρολόγιο πρόγραμμα θυσιάζονται στο βωμό της διδασκαλίας άλλων «σημαντικότερων» μαθημάτων. Σπάνια εφαρμόζεται κατά προτεραιότητα από επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς και συνήθως χρησιμοποιείται απλώς ως μέσο συμπλήρωσης ωραρίου δεδομένου ότι η ανάθεσή του επεκτείνεται σε όλες τις ειδικότητες χωρίς να υπάρχει μέριμνα για την έστω ολιγοήμερη σεμιναριακή επιμόρφωση στην αρχή της χρονιάς των εκπαιδευτικών που θα αναλάβουν την εφαρμογή του. Εφαρμόζεται μόνο σε μία τάξη του Γυμνασίου και μία του Λυκείου (μισή χρονιά μάλιστα στο ΓΕ.Λ.) παρά την τεκμηριωμένη επιστημονικά παγκοσμίως διαρκή ανάγκη προσωπικής και επαγγελματικής συμβουλευτικής με βιωματικές δραστηριότητες των μαθητών ήδη από το Δημοτικό Σχολείο και βέβαια σε όλες τις τάξεις της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Επίσης δεν υπάρχουν σε όλα τα Γυμνάσια και Λύκεια Γραφεία Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΓΡΑ.Σ.Ε.Π.) και Γραφεία Σύνδεσης με την Αγορά Εργασίας και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΓΡΑ.ΣΥ.) για τα Επαγγελματικά Λύκεια που μπορούν επιπροσθέτως να εφαρμόζουν και ατομική συμβουλευτική υποστήριξη στους μαθητές. Είναι λίγες οι επιμορφωτικές δράσεις Συμβουλευτικής που αναπτύσσονται στην Ελλάδα για εκπαιδευτικούς, με προεξάρχουσα τη λειτουργία του Π.Ε.ΣΥ.Π. της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε., ενός Μεταπτυχιακού προγράμματος με λίγες συνολικά προσφερόμενες θέσεις επιμόρφωσης και ένα επιμορφωτικό σεμινάριο 550 ωρών του Υπουργείου που έχει γίνει δύο φορές μέσα σε 10 χρόνια.

Θα αναλύσουμε – υπενθυμίσουμε – παρακάτω συνοπτικά το ρόλο του θεσμού στην Εκπαίδευση όπως περιγράφεται σε νόμους και εγκυκλίους που σαφέστατα αποδεικνύουν την αξία του στο σύγχρονο σχολείο και θα δώσουμε και κάποιες αναγκαίες διευρύνσεις και προεκτάσεις που απαιτούνται κατά την εφαρμογή του για την πληρέστερη παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης των μαθητών ειδικά κατά την εφηβική ηλικία για να βοηθηθούν στην πορεία ψυχολογικής, πνευματικής και κοινωνικής ανάπτυξής τους.

Δυστυχώς η έναρξη της φετινής χρονιάς σηματοδοτήθηκε από μια λακωνική εγκύκλιο (υπ’ αρ. 105298/Γ2/27-08-2010/ Υ.Π.Δ.Β.Μ.Θ) που μέσα σε 3 γραμμές επέβαλε από την 01-09-2010 την αναστολή της Λειτουργίας των Γραφείων Σύνδεσης με την Αγορά Εργασίας και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΓΡΑ.ΣΥ.) παρά την αντιφατική επίκληση στην εισαγωγή του εγγράφου δεκάδων νόμων και εγκυκλίων που δικαιολογούσαν και επέτασσαν τη λειτουργία τους ως αναγκαίο και χρήσιμο θεσμό. Βέβαια δεν είχαμε και πολλές αντιδράσεις πέραν της δημόσιας έγγραφης διαμαρτυρίας των στελεχών τους, οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί ίσως να μην το έμαθαν κιόλας, οι περισσότεροι δεν ήξεραν καν την ύπαρξή τους αφού ήταν ελάχιστα (π.χ. σε ολόκληρη τη Δυτική Αττική υπήρχε ένα μόνο ΓΡΑ.ΣΥ. αλλά με αξιέπαινη δράση, παρακαλώ δείτε το http://sites.google.com/site/grasyelefs/) και η Επαγγελματική Εκπαίδευση έτσι κι αλλιώς είναι υποτιμημένη στα μάτια της κοινωνίας μας με άμεσο δυστυχώς αρνητικό αντίκτυπο στους μαθητές μας. Έγραφε η εγκύκλιος «Αναστέλλουμε τη λειτουργία των ΓΡΑ.ΣΥ. της χώρας, ενόψει της εφαρμογής των νέων πολιτικών μας για τη συνολική αναβάθμιση του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού και των σχετικών υποστηρικτικών θεσμών» και αναρωτιέται κανείς, γιατί δεν περίμενε η Πολιτεία την εφαρμογή των πολιτικών αναβάθμισης πριν καταργήσει άκαιρα και πρόωρα τις τόσο σημαντικές αυτές δομές.

Ακολούθησε η πρόταση του υπ. Παιδείας για συγχωνεύσεις και καταργήσεις οργανικών μονάδων στις 1-12-2010 όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται: «…το σύστημα επιστημονικής – παιδαγωγικής καθοδήγησης και στήριξης του εκπαιδευτικού έργου απαρτίζεται από στελέχη και δομές (Σχολικούς Συμβούλους, Υπεύθυνους ΓΡΑ.Σ.Ε.Π., ΓΡΑ.ΣΥ., ΚΕ.ΣΥ.Π., Κ.Ε.Δ.Δ.Υ., Κ.Π.Ε., Π.Ε.Κ.) που δεν λειτουργούν με ξεκάθαρους όρους, συντονισμένα και συντεταγμένα σε ένα λειτουργικό και ιεραρχικό πλαίσιο με ξεκάθαρο προσανατολισμό στο στόχο …….» χωρίς όμως να αιτιολογεί και να εξηγεί τίποτε απ’ αυτά η ανακοίνωση. Να υποψιαστούμε ότι η αναιτιολόγητη απαξιωτική κριτική προοιωνίζει την υποβάθμιση και ίσως και κατάργηση δομών, όπως έγινε με τα ΓΡΑ.ΣΥ.; Και γιατί δεν αναφέρονται έστω και ψήγματα σχεδιασμών για την «Αναδιοργάνωση, εξορθολογισμό, ενίσχυση και συντονισμό του συστήματος επιστημονικής – παιδαγωγικής καθοδήγησης και στήριξης του εκπαιδευτικού έργου» που αόριστα προτείνεται παρακάτω στην ανακοίνωση; Όχι, λοιπόν αγαπητοί συνάδελφοι, τα ΓΡΑ.Σ.Ε.Π. και τα ΓΡΑ.ΣΥ. και τα ΚΕ.ΣΥ.Π. ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΜΕ ΞΕΚΑΘΑΡΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΜΕ ΞΕΚΑΘΑΡΟ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΣΤΟ ΣΤΟΧΟ ΤΟΥΣ, με συμβούλους αφοσιωμένους και επιστημονικά καταρτισμένους που μόνο θετικά έχουν συμβάλλει στην υποστήριξη των μαθητών μας στον αγώνα τους για ανάπτυξη, λήψη σωστών αποφάσεων, κοινωνικοποίηση, ολοκλήρωση. Αν υπάρχει αμφισβήτηση, να τεκμηριωθεί δημόσια και ανοικτά ώστε να μην απαξιώνονται άδικα άνθρωποι που έχουν αφιερώσει κόπο, χρόνο και ψυχή στην υπηρεσία των θεσμών επί πολλά χρόνια.

Μετά τις άστοχες αυτές πρόσφατες αρνητικές αποφάσεις και ανακοινώσεις, μια μικρή αναλαμπή αόριστης ακόμη ελπίδας αναβάθμισης του θεσμού είδαμε στο δελτίο τύπου μετά την Ημερίδα για την Αναβάθμιση της Δευτεροβάθμιας Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στις 08/12/2010 που αναφέρει: «Δέσμη υποστηριχτικών μέτρων στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο: Ενισχύεται ο ρόλος του μαθήματος της Τεχνολογίας στα Γυμνάσια, ώστε οι μαθητές να έχουν τη δυνατότητα να εκτιμήσουν έγκαιρα τα οφέλη της ανάπτυξης και της χρήσης της τεχνολογίας και παράλληλα να βοηθηθούν στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού τους. Επανασχεδιάζονται οι διαδικασίες του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού, με στόχο την καλύτερη πληροφόρηση και συμβουλευτική των μαθητών. Το επόμενο διάστημα θα παρουσιαστεί το πρόγραμμα του Ε.Κ.Ε.Π. (Εθνικό Κέντρο Επαγγελματικού Προσανατολισμού).

Θα περιμένουμε με ενδιαφέρον και αγωνία τις προτάσεις του Ε.Κ.Ε.Π. και τον τρόπο υλοποίησής τους μέσα από εγκυκλίους του Υπουργείου. Ως ελάχιστη συμβολή στο σχεδιασμό αναβάθμισης του θεσμού του Σ.Ε.Π. και της Συμβουλευτικής Επιστήμης στην Εκπαίδευση γενικότερα προς όφελος των μαθητών μας κάνουμε την παρούσα ανακεφαλαιωτική παρέμβαση με διαπιστώσεις, υποδείξεις και προτάσεις και την απευθύνουμε προς την Πολιτεία, το Υπουργείο Παιδείας, προς το Ε.Κ.Ε.Π. και προς τους Εκπαιδευτικούς της χώρας μας. Ζητάμε να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και το πρόγραμμα του Ε.Κ.Ε.Π. ώστε να δοθεί η ευκαιρία να ακουστούν –και να ληφθούν υπόψη- οι απόψεις των εκπαιδευτικών, των συμβούλων, των γονιών και των μαθητών μας (ελπίζω).
—————————————————-
2. Ο Σ.Ε.Π. στο σχολείο σήμερα
—————————————————-

Παρατίθεται μια απαραίτητη υπενθύμιση προς την Πολιτεία και προς τους Εκπαιδευτικούς που δεν ασχολούνται με το θεσμό του Σ.Ε.Π. του ρόλου του στο σχολείο σήμερα, όπως διαφαίνεται μέσα από τα αναλυτικά προγράμματα, οδηγίες εφαρμογής, εγκυκλίους και νομοθετικές ρυθμίσεις. Ο Σ.Ε.Π. λοιπόν στο σχολείο σήμερα στοχεύει:
• Να διευκολύνει τους μαθητές στην προσωπική τους ανάπτυξη και ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ.
• Να εξοικειώσει τους μαθητές στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ως επικοινωνιακή διαδικασία, με έμφαση στη σημασία της ανάπτυξης δεξιοτήτων ενεργού αναζήτησης, κριτικής επεξεργασίας και αξιοποίησης της πληροφορίας.
• Να βοηθήσει τους μαθητές να λύνουν προβλήματα και να παίρνουν ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ, μέσα από δραστηριότητες που τους δίνουν την ευκαιρία να βιώνουν παρόμοιες καταστάσεις, με σκοπό την ανάπτυξη της προσωπικής ωριμότητας
• Να διευκολύνει το στόχο της ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ των νέων ανθρώπων προς τον κόσμο της εργασίας, διευρύνοντας τις εμπειρίες των μαθητών, με ποικίλες και σύνθετες δραστηριότητες μέσα και έξω από το σχολείο, να τους βοηθήσει στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές τους και να τους στηρίξει στην προσπάθεια για μια πορεία δια βίου ανάπτυξης.

Οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται μέσα από την ενεργοποίηση των μαθητών και την εμπλοκή τους σε διαδικασίες με βάση τις αρχές που προωθούν την κριτική και συνεργατική μάθηση, μέσα από τις οποίες θα αναπτύξουν δεξιότητες ζωής (Life skills), θα καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη, την αναλυτική και συνθετική σκέψη, τη γραπτή έκφραση, την αξιοποίηση πηγών πληροφόρησης και την κριτική ανάγνωση της πληροφορίας, την ανάπτυξη υπευθυνότητας και ικανότητας ανάπτυξης πρωτοβουλιών, την καλλιέργεια διαπροσωπικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοαξιολόγησης.
Χρησιμοποιούνται πολλές σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την αποτελεσματικότερη υλοποίηση των διαδικασιών εφαρμογής του Σ.Ε.Π. Αναφέρονται ενδεικτικά οι έρευνες και εργασίες με τη μέθοδο του σχεδίου εργασίας (project) και τη μέθοδο της μελέτης περίπτωσης (case study) για να μελετήσουν τα σύγχρονα επαγγέλματα και τα περιβάλλοντα εργασίας και να συνθέσουν επαγγελματικές μονογραφίες, η συμπλήρωση ερωτηματολογίων και χορήγηση tests με την χρήση υπολογιστών, η τήρηση ατομικού φακέλου (portfolio), η επεξεργασία πινάκων και διαγραμμάτων που συμβάλλουν στην καλλιέργεια των δεξιοτήτων κριτικής ανάγνωσης των πληροφοριών, η συζήτηση σε ομάδες, οι ασκήσεις προσομοίωσης (με παίξιμο ρόλων, δημιουργία σεναρίων με θέματα κυρίως σχετικά με την απασχόληση, με τις στερεοτυπικές αντιλήψεις, με τη λήψη απόφασης, κ.ά.), η συνεργασία με φορείς απασχόλησης, οι στρατηγικά οργανωμένες επισκέψεις σε χώρους εργασίας, οι διοργανώσεις ημερίδων σταδιοδρομίας από τους μαθητές, η υλοποίηση προγραμμάτων Αγωγής Σταδιοδρομίας κ.ά.

Τα ΓΡΑ.Σ.Ε.Π. και τα ΓΡΑ.ΣΥ., εποπτευόμενα από τα ΚΕ.ΣΥ.Π. έχουν τη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών Ομαδικής και Ατομικής Συμβουλευτικής σε μαθητές και σε γονείς, διοργάνωσης ενημερωτικών εκδηλώσεων και ημερίδων σταδιοδρομίας, καθώς επίσης και πραγματοποίησης ερευνών για την ανίχνευση των αναγκών της τοπικής αγοράς εργασίας και σύνδεσής τους με την Επαγγελματική Εκπαίδευση. Αναπτύσσουν συνεργασία με τοπικούς φορείς (Ο.Α.Ε.Δ., Δήμους, Επιχειρήσεις, Ενώσεις Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων, Υπηρεσίες Ψυχικής Υγιεινής κ.λπ.) και με τον επιχειρηματικό κόσμο, με στόχο τη βελτίωση της διαδικασίας πρόβλεψης των αναγκών για θέσεις εργασίας και για νέα επαγγέλματα στην τοπική αγορά εργασίας και φροντίζουν για τη συστηματική συλλογή πληροφοριακού υλικού για τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών/τριών της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Φυσικά υποστηρίζουν και τους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν Σ.Ε.Π. στα σχολεία με προσωπική συνεργασία και οργάνωση σεμιναρίων.

Βλέπουμε από τη σύντομη ανασκόπηση των αναλυτικών προγραμμάτων, εγκυκλίων και νομοθετικών ρυθμίσεων πως ο Σ.Ε.Π. αναγνωρίζεται ως απαραίτητος και εξαιρετικά ωφέλιμος θεσμός για τους μαθητές μας και συνεπώς οι σχετικές δομές (ΚΕ.ΣΥ.Π., ΓΡΑ.Σ.Ε.Π., ΓΡΑ.ΣΥ.), θα πρέπει να αναπτύσσονται συνεχώς, να υποστηρίζονται και να αξιοποιούνται στο μέγιστο βαθμό από το Εκπαιδευτικό μας Σύστημα. Όπως θα δούμε μάλιστα στη συνέχεια, με κατάλληλες παρεμβάσεις ο Σ.Ε.Π. στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση μπορεί να αναβαθμισθεί και να επεκταθεί σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα Συμβουλευτικής Υποστήριξης που είναι σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, απαραίτητη στους έφηβους μαθητές μας.
—————————————————-
3. Η ανάγκη μετεξέλιξης του Σ.Ε.Π. σε ολοκληρωμένη υπηρεσία συμβουλευτικής υποστήριξης (ΣΥ.Π.: Συμβουλευτική – Προσανατολισμός)
—————————————————-

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από την εκρηκτική αύξηση των προβλημάτων πνευματικής και ηθικής φύσης, όπου ο «πολιτισμένος» άνθρωπος οδηγείται παγκοσμίως, σε επίπεδο κρατών αλλά και απλών ατόμων, στην υποχρεωτική αποδοχή του άτεγκτου νόμου της επικράτησης του ισχυρού (σε οικονομική, στρατιωτική, σωματική δύναμη) αντί της ηθικής επιταγής της στήριξης του αδυνάτου σε όλα τα επίπεδα (σωματική υγεία, διάπλαση, δύναμη και αρτιμέλεια, μόρφωση, φύλο, ηλικία, οικονομική κατάσταση, κοινωνική αποδοχή). Ο χαρακτήρας της κοινωνίας μας είναι λοιπόν κάθε άλλο παρά ανθρωποκεντρικός και η αντανάκλασή του στα νέα παιδιά είναι καταστροφική μέσω της προβολής απαράδεκτων και στρεβλών προτύπων, που δεν προωθούν την βελτίωση της ζωής αλλά αντίθετα την πνευματική και ηθική έκπτωση. Ως αναπόφευκτη συνέπεια, τα προβλήματα των εφήβων είναι σήμερα σημαντικότερα και περισσότερα από ποτέ. Ενδεικτικά αναφέρω τη σχολική αποτυχία, τη σχολική διαρροή, την παραβατικότητα, την υιοθέτηση της βίας στην καθημερινότητα, τα ναρκωτικά, το κάπνισμα, την παραμέληση της ψυχικής και σωματικής υγείας (κακή διατροφή, έλλειψη άθλησης), τα ψυχολογικά προβλήματα κ.λπ.

Τα παραπάνω ισχύουν για όλους τους μαθητές και πολύ περισσότερο για τα παιδιά των κατώτερων κοινωνικών τάξεων και οικονομικών στρωμάτων λόγω πολλών ιδιαιτεροτήτων και προβλημάτων. Λόγω της κοινωνικής τους κατάστασης (συχνά οικογενειακά και οικονομικά προβλήματα, δυσχερείς συνθήκες διαβίωσης, ανάγκη για εργασία από μικρή ηλικία, παιδιά μεταναστών κ.λπ.) οι μαθητές αυτοί βιώνουν διακρίσεις και αδικίες που τους οδηγούν σε απογοήτευση και γενικευμένη απαξίωση των θεσμών. Η έλλειψη υποστηρικτικού οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος συμβάλλει στη χαμηλή σχολική τους επίδοση και συχνά υφίστανται ρατσιστικής φύσης χαρακτηρισμούς ως μαθητές με μειωμένες πνευματικές δυνατότητες, πνευματικά κατώτεροι που δεν αξίζουν να μορφωθούν και είναι ικανοί μόνο για εργάτες και τεχνίτες. Παρά τη δυναμική της ηλικίας τους και παρά τις προσπάθειες των καθηγητών τους, οι μαθητές αυτοί αποκτούν χαμηλή αυτοεκτίμηση, έχουν ισχνές προσδοκίες από τον εαυτό τους και μέσω της αυτοεκπληρούμενης προφητείας δεν καταφέρνουν όσο θα μπορούσαν να αυτοβελτιωθούν, δεν βάζουν υψηλούς και μακροπρόθεσμους στόχους, δεν συμμετέχουν στις πανελλαδικές εξετάσεις και απαξιώνουν πλήρως την εκπαιδευτική διαδικασία. Συχνά εγκαθιστούν από μικρή ηλικία, από το Γυμνάσιο, εύκολους επαγγελματικούς στόχους άσχετους με τα ενδιαφέροντα και τις πραγματικές ικανότητές τους, αποτρέπουν τους εαυτούς τους από την προσπάθεια, την αναζήτηση, την πρόοδο και μόνη επιδίωξή τους είναι η άκοπη λήψη ενός πτυχίου ή απολυτηρίου που όμως είναι άκυρο, δεν ανταποκρίνεται σε ικανότητες και γνώσεις, δεν έχει αντίκρισμα στην κοινωνία, στην αγορά εργασίας. Τα παιδιά αυτά έχουν, λόγω και της ζοφερής κοινωνικοοικονομικής συγκυρίας, έλλειψη ελπίδας για το μέλλον που τα ωθεί στην πλήρη απαξίωση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών θεσμών. Ως αποτέλεσμα παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο (αγένεια, έριδες, βία λεκτική ή/και σωματική, άρνηση της τάξης ως αναγκαίας κοινωνικής δομής, άρνηση ρόλων καθηγητή – μαθητή, άρνηση του ίδιου του μαθήματος, φασαρία, αδιαφορία, φυσική και πνευματική απουσία), παραβατικότητα μέσα και έξω από το σχολείο, παραμέληση της ψυχικής και σωματικής τους υγείας με υιοθέτηση βλαπτικών συμπεριφορών (έλλειψη άσκησης, κακή και ελλιπή διατροφή, χρήση αλκοόλ, εξαρτησιογόνων ουσιών, κάπνισμα), ψυχολογικά προβλήματα (κατάθλιψη, απόσυρση, απομόνωση, άγχος), βιώνουν τη σχολική αποτυχία και μερικές φορές εγκαταλείπουν το σχολείο.

Όμως όλοι οι παραπάνω κοινωνικά αδικημένοι αυτοί μαθητές αξίζουν εξίσου το σεβασμό, το ενδιαφέρον και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών. Το Σχολείο έχει σήμερα κυρίως κοινωνικό και ανθρωπιστικό ρόλο, απευθύνεται στην Ψυχή και το Πνεύμα και στοχεύει στην απρόσκοπτη ανάπτυξη όλων των μαθητών ως ισχυρές προσωπικότητες που τους επιτρέπουν να αντιμετωπίζουν τα ποικίλα προβλήματά τους ώστε να κάνουν επιτυχημένες προσωπικές και επαγγελματικές επιλογές αλλά και να εξελίσσουν την κοινωνία όπου θα ζήσουν προς το καλύτερο, με βάση ανθρωπιστικές, ηθικές και πνευματικές αξίες. Η μεγαλύτερη συμβολή των σύγχρονων εκπαιδευτικών θα είναι να αξιοποιήσουν τη Συμβουλευτική Επιστήμη για την παροχή υποστήριξης στους έφηβους μαθητές μας για την ολοκληρωμένη ψυχική και πνευματική τους ανάπτυξη. Αρωγοί στην προσπάθεια αυτή εκπαιδευτικών και μαθητών μπορούν να είναι οι εκπαιδευτικοί που εφαρμόζουν τον Σ.Ε.Π., γιατί στη σύγχρονη εφαρμογή του Σ.Ε.Π. στα σχολεία, παρέχονται παράλληλα υπηρεσίες ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ, ιδίως από τους εκπαιδευτικούς – συμβούλους που έχουν κατάλληλη επιμόρφωση και υπηρετούν σε δομές του Σ.Ε.Π. (ΓΡΑ.Σ.Ε.Π., ΓΡΑ.ΣΥ., ΚΕ.ΣΥ.Π.). Ίσως μάλιστα να πρέπει να αλλάξει τίτλο η δραστηριότητα Σ.Ε.Π. στο σχολείο και να αντικατασταθεί με τον διεθνή και ευρύτερο όρο ΣΥ.Π. δηλαδή ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ – ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ γιατί δείχνει καλύτερα το ρόλο του Εκπαιδευτικού – Συμβούλου και αναβαθμίζει (καθορίζει) τις δραστηριότητές του στο σχολείο πέρα από τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό και στην παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης για όλα τα παραπάνω προβλήματα στους μαθητές.

Η σημαντικότητα λοιπόν του θεσμού του Σ.Ε.Π. (ΣΥ.Π.) έγκειται κατά τη γνώμη μου στην υπηρέτηση από τους εκπαιδευτικούς των αρχών της Προσωποκεντρικής Συμβουλευτικής μέσα στο σχολείο, στην τάξη, στο διάλειμμα και φυσικά στο Γραφείο Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού (ΓΡΑ.ΣΥ.Π. θα πρότεινα σαν την πιο ενδεδειγμένη ονομασία των δομών για όλους τους τύπους σχολείων).

—————————————————-
4. Μεθοδολογία: Πώς θα λειτουργήσει ο θεσμός Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού (ΣΥ.Π.) στο σύγχρονο σχολείο;
—————————————————-

Ο παραπάνω ρόλος των καθηγητών ΣΥ.Π. – και στην ιδανική περίπτωση και των καθηγητών όλων των μαθημάτων και όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης – είναι όπως δείχτηκε παραπάνω πολυποίκιλος και δύσκολος και απαιτεί θέληση, κόπο, χρόνο και διάθεση. Ας δούμε πολύ συνοπτικά μερικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την καθημερινή μας ενεργό παρουσία μέσα στο σχολείο που υπαγορεύονται από τις αρχές της Προσωποκεντρικής Συμβουλευτικής, χωρίς φυσικά να περιορίζεται σ’ αυτές η δυνατότητα δραστηριοποίησης κάθε εκπαιδευτικού, που μπορεί ανάλογα να τις εμπλουτίζει, τροποποιεί ή και να αναπτύσσει κατ’ επιλογή του διαφορετική μεθοδολογία ανάλογα με την προσωπικότητά του, την επιμόρφωση ή ειδίκευσή του σε θέματα Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού και φυσικά τις προσωπικές του απόψεις για τον τρόπο στήριξης των μαθητών του.

Ως εκπαιδευτικοί – σύμβουλοι λοιπόν, αποδεικνύουμε καθημερινά εμπράκτως ότι αποδεχόμαστε άνευ όρων όλους τους μαθητές, χωρίς διακρίσεις, προκαταλήψεις και στερεότυπα, βοηθάμε στη βελτίωση του ψυχολογικού κλίματος στο σχολείο και ενθαρρύνουμε την επικοινωνία και τη συνεργασία (μαθητών, γονέων, καθηγητών). Με την ατομική μας στάση ως πρότυπο συμπεριφοράς και βασιζόμενοι στην προσωπική μας παιδεία (πνευματική και ηθική υπόσταση) και πέρα από αναλυτικά προγράμματα, διδακτικά αντικείμενα, νόμους, εγκυκλίους και διατάγματα, πρωταρχικά επιδιώκουμε να είμαστε σύμβουλοι και συμπαραστάτες στα προβλήματα των μαθητών μας.

Αναπτύσσουμε παιδαγωγικές δραστηριότητες με συμμετοχή των μαθητών μας που να τους δίνουν τα κίνητρα και τις ευκαιρίες που χρειάζονται για να βελτιωθούν σε όλους τους τομείς.

Διατηρούμε υψηλές προσδοκίες για τους μαθητές μας.

Βελτιώνουμε συνεχώς τη μαθησιακή διαδικασία (σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας, αυτενέργεια και ενεργητική συμμετοχή μαθητών, επιβράβευση, ενίσχυση αυτοεκτίμησης).

Η καθημερινή συζήτηση στην τάξη είναι το ιδανικό εργαλείο ανάπτυξης και οι χωρίς βαθμολογικό ενδιαφέρον ώρες εφαρμογής του Σ.Ε.Π. προσφέρονται ιδιαίτερα για το σκοπό αυτό. Αναδεικνύουμε θέματα εκτός αναλυτικών προγραμμάτων που άπτονται των εφηβικών προβλημάτων που προάγουν την κριτική σκέψη, την επικοινωνία και τη δεξιότητα επίλυσης προβλημάτων (Περιβάλλον, Θρησκεία, Πολιτική, Οικονομική και Κοινωνική Επικαιρότητα, Μετανάστευση, Ρατσισμός, Ανθρώπινα δικαιώματα, Εύρεση Εργασίας, Παιδεία, Αθλητισμός, Τηλεόραση κ.λπ.). Εξαιρετικά σημαντικές είναι οι συζητήσεις και δραστηριότητες για την προαγωγή της διαπολιτισμικής επικοινωνίας που είναι μια απαραίτητη δεξιότητα ζωής για το κοινωνικό και εργασιακό περιβάλλον του μέλλοντος. Η αποδοχή και η δυνατότητα συνεργασίας των μαθητών μας με αλλοδαπούς και παλιννοστούντες συμμαθητές τους είναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη εποικοδομητικών και απαλλαγμένων από διακρίσεις και στερεότυπα κοινωνικών σχέσεων αργότερα στη ζωή τους που είναι και η βάση του ηθικού πολιτισμού.

Αναπτύσσουμε συμβουλευτικές δεξιότητες όπως η ενσυναίσθητη κατανόηση (κυρίως συναισθημάτων), η γνησιότητα, η εσωτερική συνοχή, η επίγνωση εαυτού, η άνευ όρων αποδοχή, η συμπάθεια και ο σεβασμός προς κάθε μαθητή). Επιδιώκουμε να διακρίνουμε τους μαθητές που χρησιμοποιούν μηχανισμούς άμυνας για να επιβιώσουν ψυχολογικά και συναισθηματικά (δεν είναι λίγοι), να αναγνωρίζουμε τα προβλήματά τους, να δημιουργούμε υποστηρικτικό περιβάλλον και να τους ενθαρρύνουμε να τα αντιμετωπίζουν αντί να τα απωθούν και να τα συσσωρεύουν.

Εφαρμόζουμε τεχνικές – εργαλεία συμβουλευτικής μέσα και έξω από την τάξη όπως ενεργητική ακρόαση, προσεκτική παρακολούθηση, αντανάκλαση συναισθημάτων (κατανόηση των συναισθηματικών προεκτάσεων μιας συμπεριφοράς και λεκτική απόδοση στο μαθητή για να τα κατανοήσει), αναδιατύπωση – παράφραση, ενθάρρυνση, προσεκτική χρήση ερωτήσεων που να μην καθοδηγούν τις απαντήσεις αλλά να επιτρέπουν την ελεύθερη έκφραση, γλώσσα σώματος, διαχείριση απρόσφορων συναισθημάτων, εστίαση στο σημαντικό, αυτοαποκάλυψη κ.ά. ανάλογα με την διαρκώς αυξανόμενη εμπειρία μας.

Επιδιώκουμε τη δόμηση συμβουλευτικής σχέσης με μαθητές που χρειάζονται ατομική υποστήριξη αλλά και με ομάδες μαθητών με κοινά προβλήματα με τεχνικές ομαδικής συμβουλευτικής. Οι μαθητές μας στο Σ.Ε.Π. είναι μαθητές μας και στην τάξη και στο διάλειμμα, και στην εκδρομή, και στο γραφείο. Κάνουμε άτυπες ή δομημένες συνεντεύξεις εντός και εκτός τάξης. Στην τάξη εκμεταλλευόμαστε τη δύναμη της ομάδας (κοινωνική διευκόλυνση) κατά τη συζήτηση γενικών θεμάτων, και ίσως προσωπικών αλλά όχι εμπιστευτικών δεδομένων.

Αναπτύσσουμε στενή συνεργασία με γονείς και κηδεμόνες όταν χρειάζεται να δημιουργήσουμε υποστηρικτικό κοινωνικό περιβάλλον.

Για να μπορούν η στάση και η συμπεριφορά μας στο σχολείο να διέπονται με γνησιότητα και αυθορμητισμό από τις παραπάνω αρχές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις πρέπει να επιδιώκουμε τη διαρκή επιμόρφωσή μας σε θέματα Παιδαγωγικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας.

—————————————————-
5. Προτάσεις για το άμεσο μέλλον στο σύγχρονο σχολείο.
—————————————————-

Στο νέο λοιπόν σχεδιασμό του Εκπαιδευτικού Συστήματος είναι επιτακτική ανάγκη άμεσα, από την επόμενη σχολική χρονιά 2010-2011, να προωθηθεί η αναβάθμιση και η μετεξέλιξή του θεσμού του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε ολοκληρωμένη υπηρεσία συμβουλευτικής υποστήριξης που είναι τόσο απαραίτητη στους εφήβους μας κατά την αναζήτηση επιτυχημένων προσωπικών, εκπαιδευτικών και επαγγελματικών επιλογών.

Έμμεσα δόθηκαν παραπάνω τα κλειδιά για την πραγματοποίηση αυτού του στόχου. Στη συνέχεια εξειδικεύω ορισμένες προτάσεις για συζήτηση και ελπίζω να ληφθούν υπόψη από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ε.Κ.Ε.Π., του Υπουργείου Παιδείας, του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και κάθε σχετικού με τις δομές Σ.Ε.Π. παράγοντα.

Αλλαγή τίτλου της δραστηριότητας Σ.Ε.Π. στο σχολείο και να αντικατασταθεί με τον διεθνή και ευρύτερο όρο ΣΥ.Π. δηλαδή ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ – ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ όπως παραπάνω τεκμηριώθηκε και αντίστοιχα θα πρότεινα σαν την πιο ενδεδειγμένη ονομασία των δομών για όλους τους τύπους σχολείων: Γραφεία Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού (ΓΡΑ.ΣΥ.Π.). Σε κάθε περίπτωση η αλλαγή της ονομασίας του θεσμού και των δομών είναι σημειολογική και δεν έχει βαρύνουσα σημασία. Εναλλακτικά θα μπορούσε ο όρος Σ.Ε.Π. να αναπτύσσεται σε «Συμβουλευτική και Επαγγελματικός Προσανατολισμός».

Προτείνεται η ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ και δημιουργία τους ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΑ (και στα Γενικά και στα Επαγγελματικά), όπου δεν υφίστανται ήδη. Άμεσα όπου υπήρχαν δομές ΓΡΑ.ΣΥ. που καταργήθηκαν τον Σεπτέμβριο πρέπει να επαναλειτουργήσουν ως ΓΡΑ.ΣΥ.Π. με την ίδια στελέχωση που ήδη είχαν προ της κατάργησης. Στις δομές αυτές θα υπηρετούν επιμορφωμένοι εκπαιδευτικοί στη Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό που θα διδάσκουν επίσης κατά προτεραιότητα το μάθημα – βιωματική δραστηριότητα Σ.Ε.Π. Στα Γραφεία θα γίνεται και ατομική Συμβουλευτική για επαγγελματικό προσανατολισμό με προγραμματισμένες συνεντεύξεις με τους μαθητές που επιθυμούν και θα πρέπει να υπάρχει διευκόλυνση από το σχολείο για να πραγματοποιούνται. Τα Γραφεία πρέπει να είναι ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΕΞΟΠΛΙΣΜΕΝΑ με δίκτυο υπολογιστών (προτείνω 6 θέσεις εργασίας ανά Γραφείο), σύνδεση με το διαδίκτυο, εξοπλισμό παρουσιάσεων, φωτοτυπικά μηχανήματα, βιβλιοθήκες με σχετικά βιβλία Συμβουλευτικής – Επαγγελματικού Προσανατολισμού και με ενεργό συνδρομή σε ειδικά επιστημονικά περιοδικά. Εκεί οι μαθητές θα μπορούν να συζητούν ελεύθερα, εμπιστευτικά και φυσικά και σε ατομική βάση τα ζητήματα και προβλήματα που τους απασχολούν και επίσης να αναζητούν αυτενεργώντας σε βιβλία, φυλλάδια, CD-ROMs και στο διαδίκτυο πληροφορίες που τους ενδιαφέρουν για τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές τους. Όπως είναι εύκολα αντιληπτό, το Γραφεία Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού πρέπει να είναι ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ, άρα σε ΟΛΑ τα σχολεία όπως τονίσαμε παραπάνω, γιατί πρακτικά είναι δύσκολο και δεν γίνεται σχεδόν ποτέ να μεταβαίνουν σε άλλο σχολείο λόγω των μαθημάτων και της δυσκολίας μετακίνησης.

Προτείνεται η εφαρμογή του θεσμού του Σ.Ε.Π. και στη Β’ και στη Γ’ τάξη (1 ώρα την εβδομάδα) ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΛΥΚΕΙΩΝ. Κύριος λόγος είναι φυσικά η ανάγκη διαρκούς συμβουλευτικής υποστήριξης στους μαθητές. Επίσης η ανάγκη Επαγγελματικού Προσανατολισμού δεν τελειώνει στην Α’ Λυκείου (όπου πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρη τη σχολική χρονιά), αλλά τα παιδιά μας, μέσα στην ισχυρή δίνη της εφηβείας, έχουν επιπλέον το βαρύ φορτίο της λήψης ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ αποφάσεων για την επιλογή εκπαιδευτικών κατευθύνσεων και επαγγελματικών ειδικοτήτων στη Β’ Λυκείου και φυσικά σχολών Α.Ε.Ι./Τ.Ε.Ι. που θα δηλώσουν στο Μηχανογραφικό στην Γ’ τάξη Γενικού και Τεχνολογικού Λυκείου. Για να μη βλέπουμε πια θλιβερά φαινόμενα να δηλώνονται 150 και 200 σχολές (το σύστημα δίνει σήμερα αυτή τη δυνατότητα), που οι περισσότερες είναι άσχετες με τις κλίσεις και επιθυμίες των μαθητών έτσι ώστε να είναι μαθηματικά πολύ πιθανό ότι η βαθμολογική «επιτυχία» σε μια από αυτές θα οδηγήσει σε προσωπική αποτυχία και απογοήτευση. Βέβαια το φαινόμενο αυτό θα πρέπει να το καταπολεμήσει δραστικά ένα νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στα πλαίσια ενός καλύτερου σχολείου και ελπίζω να γίνει σύντομα πραγματικότητα.

Προτείνεται επίσης να δημιουργηθεί Μητρώο Εκπαιδευτικών – Λειτουργών Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού που ίσως θα πρέπει να καταχωρίζονται ως νέα ΠΕ κατηγορία, π.χ. ΠΕ35. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούν τα σχολεία να ζητούν επιμορφωμένο Εκπαιδευτικό – Σύμβουλο για τη διδασκαλία του Σ.Ε.Π. ενώ τώρα αυτό δεν είναι δυνατόν. Παρόμοια διευθέτηση έχει γίνει για το μάθημα της Τεχνολογίας όπου διατίθενται οργανικές θέσεις ειδικά για αυτό το βιωματικό μάθημα. Είναι θέμα εντελώς ΤΥΧΑΙΟ αν με τις μεταθέσεις θα υπάρξει σε ένα σχολείο καθηγητής επιμορφωμένος και οι ώρες του Σ.Ε.Π. διανέμονται με τη λογική απλώς της συμπλήρωσης ωραρίου μεταξύ των υπηρετούντων εκπαιδευτικών, υποβαθμίζοντας φυσικά το θεσμό. Βέβαια το ζήτημα αυτό θα διευθετηθεί οριστικά με τη δημιουργία σε όλα τα σχολεία Γραφείων Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού όπου θα τοποθετούνται στελέχη ΣΥ.Π. μετά από προκήρυξη και κρίση.

Με αφορμή επίσης τα κριτήρια που αναφέρονται στην 143399/Γ7/6-11-2008 πρόσκληση ενδιαφέροντος για στελέχωση ΓΡΑ.Σ.Ε.Π. και ΚΕ.ΣΥ.Π., προτείνω να μειωθεί η μοριοδότηση της συνέντευξης, να γίνεται αυτή με βάση απαντήσεις σε ερωτήματα από τράπεζα θεμάτων περί της συμβουλευτικής αντιμετώπισης προβλημάτων και ζητημάτων της σχολικής πραγματικότητας, καθώς επίσης να γίνεται μαγνητοφώνηση ή τήρηση πρακτικών που θα είναι διαθέσιμα στους ενδιαφερόμενους υποψηφίους. Επίσης θα πρέπει να αξιολογούνται και η παρακολούθηση ημερίδων και σεμιναρίων, οι ομιλίες και ανακοινώσεις εργασιών σε συνέδρια και σεμινάρια, οι δημοσιευμένες εργασίες κ.ά. εκπαιδευτικές δραστηριότητες που στην παραπάνω εγκύκλιο δεν αναφέρονται στα κριτήρια επιστημονικής δραστηριότητας.

Χρειάζεται ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ στη Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό ώστε να μπορούν σε ετήσια βάση να τα παρακολουθούν πολύ περισσότεροι εκπαιδευτικοί. Ειδικά το εξαιρετικό ετήσιο Πρόγραμμα Ειδίκευσης στο ΣΥ.Π. της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. που συνδυάζει 1000 ώρες θεωρητικής κατάρτισης και πρακτικής άσκησης σε φορείς πρέπει να υποστηριχθεί για να προσφέρει υπερδιπλάσιες θέσεις εκπαιδευομένων κάθε χρόνο αφού η ζήτηση είναι πολύ μεγάλη.

Με την επέκταση των σχετικών δομών Σ.Ε.Π. που πρότεινα παραπάνω, την αύξηση των ωρών εφαρμογής της βιωματικής διδασκαλίας και με την κατάλληλη και επαρκή πιστοποιημένη επιμόρφωση Εκπαιδευτικών – Συμβούλων θα βοηθηθεί το σχολείο γενικότερα και κυρίως φυσικά οι μαθητές μας σε όλους τους τομείς της σχολικής ζωής στην πορεία τους προς την ενηλικίωση και την είσοδό τους στον κόσμο της εργασίας.

Ελπίζω να κατατεθούν και άλλες προτάσεις από συναδέλφους για να αναβαθμισθεί ουσιαστικά ο θεσμός γιατί η συμβουλευτική υποστήριξη είναι σήμερα απαραίτητη στους εφήβους μαθητές μας όσο ποτέ άλλοτε. Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.

Γεώργιος Στάμος, Εκπαιδευτικός ΠΕ14.01, 1ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων, g.stamos@yahoo.com http://gst2008.blogspot.com http://users.sch.gr/gestamos/

Κατόπιν εορτής λοιπόν, με τον αποδεκτό κίνδυνο να χαρακτηρισθώ από κάποιους ότι είμαι αιθεροβάμων, θα επιχειρήσω να παρουσιάσω την θέση μου ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΛΑΣΕΩΝ στις εθνικές επετείους, άποψη που έχει ξανά εκφραστεί αλλά χωρίς ίσως επαρκή τεκμηρίωση και προβολή. Θα επιθυμούσα φυσικά να ακούσω τον αντίλογο, δηλαδή γιατί πρέπει να πραγματοποιούνται οι μαθητικές παρελάσεις και μάλιστα με τον τρόπο που αυτές διεξάγονται. Ποιους παιδαγωγικούς σκοπούς εξυπηρετούν;

Ας δούμε πότε γίνεται μια παρέλαση. Μια πολυπληθής παρέλαση γίνεται συνήθως στα πλαίσια εορταστικών εκδηλώσεων ενός σπουδαίου γεγονότος (π.χ. εθνικές γιορτές των κρατών σε επετείους ηρωικών γεγονότων ή απελευθέρωσης από κατακτητές) είτε σε εναρκτήριες τελετές μεγάλων αθλητικών γεγονότων μέσα σε στάδια (π.χ. Ολυμπιακοί αγώνες). Οι παρελαύνοντες με την σημαία της χώρας τους είναι και στις δυο παραπάνω περιπτώσεις οι έμμεσα ή άμεσα σχετιζόμενοι με τα γεγονότα. Στρατιώτες στην πρώτη περίπτωση, επιδεικνύοντας την πολεμική ετοιμότητα που είναι απαραίτητη σε περίπτωση εμπλοκής των κρατών σε πόλεμο και αθλητές στη δεύτερη περίπτωση που συμμετέχουν στους αγώνες με την εθνική τους ομάδα, αλλά χωρίς φυσικά να ακολουθούν κάποιο στρατιωτικό κανόνα (βήμα, ακριβή στοίχιση κ.λπ.). Δυστυχώς, σε περιόδους πολέμων ή σε στρατοκρατικά και δικτατορικά καθεστώτα, από τη δεκαετία του ’30, στις στρατιωτικές αυτές παρελάσεις σύρονταν άκομψα και υποχρεωτικά και οι μαθητές των σχολείων, ακόμη και των Δημοτικών, ως οι μέλλοντες στρατιώτες που θα θυσιαστούν στο βωμό της ανθρώπινης αλαζονείας και αβελτηρίας κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων. Με το πρόσχημα της δήθεν ανάγκης να αναπτυχθεί στους μαθητές το θρησκευτικό και εθνικό πατριωτικό τους φρόνημα, οι στρατοκράτες εθνικιστές ηγέτες τούς ανάγκαζαν να παραμερίσουν την παιδική τους αθωότητα και να εκπαιδευτούν σε στρατιωτικό βηματισμό, ασκήσεις ακριβείας και αυστηρή πειθαρχία. Οι μικροί μαθητές υφίσταντο ένα πνευματικό και ψυχικό βιασμό που αργότερα θα τους έκανε ήρωες ή εγκληματίες, αν και οι έννοιες αυτές στον πόλεμο έχουν ασαφή όρια μεταξύ τους· οι ήρωες για τους ομοεθνείς είναι εγκληματίες για τους αντιπάλους, όπως τόσο καλά απεικονίζονται στα σχολικά βιβλία της ιστορίας, ασχέτως αν ο πόλεμος γίνεται για υπεράσπιση ή για κατάκτηση εδαφών.

Είμαστε όμως πια σήμερα στον 21ο αιώνα. Ας δούμε λοιπόν τι εξυπηρετεί σήμερα η μαθητική παρέλαση στη σύγχρονη Ελλάδα, σε καιρό ειρήνης και αν οι συμβολισμοί της και ο τρόπος που υλοποιείται (ορισμός σημαιοφόρων, παραστατών, επιλογή μαθητών, συμπεριφορά και εμφάνιση μαθητών κ.λπ.), μπροστά σε πολιτικές, εκκλησιαστικές, στρατιωτικές και εκπαιδευτικές αρχές, έχει πια κάποιο νόημα, κάποια αξία. Ή αν αντίθετα ΔΕΝ πρέπει να έχει νόημα, αξία και λόγο ύπαρξης ως μέρος της σχολικής ζωής.

Αρχικά, θα παραπέμψω στις σχετικές εγκυκλίους και νόμους που αναφέρονται στις παρελάσεις των μαθητών (εγκύκλιος Γ2/117509/20-10-2004 ΥΠ.Ε.Π.Θ., Γ2/61722/01-06-2002, Γ1/678/19-07-2001, Γ4/283/20-03-2001, Γ1/219/13-03-2001, Γ4/193/06-03-2000, Γ4/150/24-02-2000, ΦΕΚ 713/16/76245/30-08-1974 ΥΠ.Ε.Π.Θ. κ.ά. παλιότερες πριν το ‘74).
Διαβάζοντας τα κείμενα των εγκυκλίων, δε μπορώ να συγκρατήσω το ειρωνικό μειδίαμα αλλά και την απογοήτευση που προκαλεί η παντελής έλλειψη παιδαγωγικής ευαισθησίας του νομοθέτη, παρότι αναφέρεται σε μαθητές. Δεν αποτελεί δικαιολογία η χάριν ευκολίας και εμφανής από τη φρασεολογία πιστή αντιγραφή παλιότερων εγκυκλίων (πιστεύω ίσως και προπολεμικών) χωρίς καμιά επεξεργασία και αναίρεση των πεπαλαιωμένων στρατιωτικού τύπου οδηγιών για την «άρτια διεξαγωγή της παρέλασης». Θα παραθέσω χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τις παραπάνω εγκυκλίους για να αποτελέσουν τροφή για τη σκέψη και προβληματισμό. Οι οδηγίες ισχύουν και σήμερα ως έχουν στις παλιότερες εγκυκλίους, που δεν ανανεώθηκαν ούτε καν στη δημοτική γλώσσα και οι νεότερες παραπέμπουν κατευθείαν σ’ αυτές με ελάχιστες αλλαγές. Θαυμάστε λοιπόν …

«Άξιος να κρατήσει την ελληνική σημαία είναι ο καλύτερος σε επίδοση μαθητής …»

«Οι μαθητές που θα μετέχουν στα τμήματα της παρέλασης θα επιλέγονται από τους οικείους καθηγητές Φυσικής Αγωγής από εκείνους τους μαθητές που έχουν άρτια εμφάνιση, παράστημα και ήθος ….»

«Επί κεφαλής των τμημάτων παρελάσεως θα τίθηνται σπουδασταί ή μαθηταί εκ των εχόντων ανάλογον παράστημα ή εμφάνισιν…»

«Η εμφάνιση των μαθητών στην παρέλαση θα πρέπει να είναι αξιοπρεπής και κόσμια…»

«Τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) θα συμμετέχουν εφόσον το επιθυμούν τα ίδια και οι γονείς τους και με τη σύμφωνη γνώμη του συλλόγου των διδασκόντων ….»

«Τα σχολεία Ιδιωτικής και Δημόσιας Β/θμιας Εκπ/σης συμμετέχουν υποχρεωτικά στις παρελάσεις …»

«Επισημαίνεται ότι η επιλογή σημαιοφόρων κ.λπ. γίνεται από το σύλλογο διδασκόντων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τις κείμενες διατάξεις, τις οποίες καμιά απόφαση του συλλόγου διδασκόντων δεν μπορεί να ακυρώνει και να αντιστρατεύεται, ανεξάρτητα από προσωπικές απόψεις σχετικές με το θέμα …»

«Κατά την παρέλασιν: ….

- Ζωηρά και ταυτόχρονος στροφή κεφαλής δεξιά προς το τιμώμενον πρόσωπον

- Παράστημα ευθυτενές.
- Βηματισμός ελεύθερος και φυσικός.
- Ζωηρά αιώρησις των χειρών (άκρα χείρ ελαφρώς τεταμένη με δακτύλους αβιάστως ηνωμένους ).
- Στοίχισις και ζύγισις απόλυτοι.
- Τήρησις κανονικών αποστάσεων – διαστημάτων μεταξύ εξάδων η τετράδων και στοίχων

- 100-120 βήματα ανά λεπτόν»

«Ιδιαιτέρως εφιστώμεν την προσοχήν του έχοντος το γενικόν πρόσταγμα εκπαιδευτικού, των βοηθών αυτού και των υπευθύνων καθηγητών Σωματικής Αγωγής επί της επιτηρήσεως των μαθητών ιδία εις τους χώρους αναμονής δια την κοσμίαν και άψογον εμφάνισιν και συμπεριφοράν αυτών… και επί της επιμελημένης εμφανίσεως απάντων των μετεχόντων εις τα τμήματα σπουδαστών μαθητών (κουρά κόμης και παραγναθίδων κανονική κ.λπ.) ….»

Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς; Ας ξεκινήσουμε με τη διαδικασία επιλογής σημαιοφόρων και παραστατών στη μαθητική παρέλαση που παραμένει ίδια για δεκαετίες.

«Άξιος να κρατήσει την ελληνική σημαία είναι ο καλύτερος σε επίδοση μαθητής …»

Είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη συζήτησή μας να τονίσουμε τη διαφορά της μορφωτικής διαδικασίας με τα τωρινά παιδαγωγικά δεδομένα και παλιότερα. Τη σημερινή εποχή η Παιδαγωγική Επιστήμη έχει αναπτυχθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από ποτέ και συμβάλλει στη δόμηση ενός σχολείου που, πέρα από την απλή παροχή γνώσεων που ήταν ο κανόνας στο παρελθόν, έχει πρωτεύοντα ρόλο στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας των νέων ανθρώπων και μέσα από τις πολυποίκιλες παιδαγωγικές δραστηριότητες στοχεύει στην ανάπτυξη σ’ αυτούς σημαντικές ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΑΡΕΤΕΣ, ανάμεσα στις οποίες είναι φυσικά η αγάπη προς την πατρίδα, η αίσθηση του καθήκοντος, η ηθική εναντίωση σε παραβατικές πράξεις και αντικοινωνικές συμπεριφορές, η εκτίμηση της ανθρώπινης ζωής ως μέγιστο αγαθό, η δικαιοσύνη, η υπευθυνότητα, ο αλτρουισμός, η εντιμότητα και η διάθεση προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο. Όπως μπορεί να καταλάβει κανείς πλέον, το ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ είναι ένα κλάσμα της συνολικής μόρφωσης που λαμβάνει ο μαθητής και βέβαια ΑΥΤΟ είναι που ΒΑΘΜΟΛΟΓΕΙΤΑΙ.

Ας δούμε όμως το προεξάρχον ζήτημα της ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΥ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ και ΠΑΡΑΣΤΑΤΩΝ με βάση ΤΗΝ ΕΠΙΔΟΣΗ στα ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Οι εγκύκλιοι εδώ και δεκαετίες μας λένε ότι οι «ΑΞΙΟΙ» να σηκώνουν τη σημαία ή να είναι παραστάτες είναι οι καλύτεροι μαθητές σε επίδοση. Όμως η απλή λογική θα έλεγε ότι δεδομένου ότι η παρέλαση γίνεται για να τιμήσει ένα εθνικό γεγονός όπου εξαίρεται η γενναιότητα, ο ηρωισμός και ο πατριωτισμός στα πλαίσια ενός εθνικοαπελευθερωτικού πολέμου, ο σημαιοφόρος και οι παραστάτες θα πρέπει να είναι όποιοι έχουν αναπτύξει στο μέγιστο βαθμό τις προαναφερθείσες αρετές που όμως, όπως αναλύθηκε αμέσως παραπάνω, σε καμία περίπτωση δεν αποδεικνύεται με τη επίδοση στα μαθήματα, στο γνωστικό δηλαδή κομμάτι της εκπαίδευσης. Αντίθετα, ΟΛΟΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ στο εκπαιδευτικό μας σύστημα υποτίθεται ότι έχουν ενστερνισθεί τις παραπάνω αξίες ή τουλάχιστον είχαν τις ευκαιρίες και τη δυνατότητα να το κάνουν. Τι θα πούμε σε ένα μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες, ότι λόγω του προβλήματός του είναι ανάξιος να φέρει τη σημαία; Ότι πρέπει να είναι πάντοτε ουραγός; Έτσι θα τον βοηθήσουμε παιδαγωγικά να ανεβάσει την αυτοεκτίμησή του και να βελτιωθεί; Τι θα πούμε σε ένα μαθητή που εργάζεται για να ζήσει και δεν έχει την πολυτέλεια του χρόνου μελέτης που χρειάζεται για να πάρει καλούς βαθμούς; Κι αυτός ανάξιος να φέρει τη σημαία; Κι αυτός είναι λιγότερο πατριώτης; Μπροστά λοιπόν στον παραλογισμό του γνωστικού κριτηρίου για την εκτίμηση του πατριωτισμού, γιατί εκεί παραπέμπει ευθέως η ανύψωση της σημαίας από το μαθητή με τους καλύτερους βαθμούς, θα αντιτάξω ηχηρώς ότι ΟΛΟΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΞΙΟΙ ΝΑ ΣΗΚΩΣΟΥΝ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΝ ΕΜΕΙΝΑΝ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΑΞΗ ΛΟΓΩ ΚΑΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ. Αν και ΕΝΑ μόνο μαθητή το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν θεωρεί άξιο, αυτό είναι ένδειξη αποτυχίας όλης της παιδαγωγικής διαδικασίας.

«Επισημαίνεται ότι η επιλογή σημαιοφόρων κ.λπ. γίνεται από το σύλλογο διδασκόντων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τις κείμενες διατάξεις, τις οποίες καμιά απόφαση του συλλόγου διδασκόντων δεν μπορεί να ακυρώνει και να αντιστρατεύεται, ανεξάρτητα από προσωπικές απόψεις σχετικές με το θέμα …»

Οι εγκύκλιοι διασφαλίζουν σαφώς ότι προσωπικές απόψεις όπως οι παραπάνω που «αντιστρατεύονται τις κείμενες διατάξεις» δεν επιτρέπεται να εκφραστούν και να επηρεάσουν την επιλογή των «άξιων» ακόμη και αν είναι απόψεις και ενός ολόκληρου συλλόγου διδασκόντων. Μάλιστα. Αλλιώς τι θα συμβεί; Ας βγει μια διευκρινιστική εγκύκλιος παρακαλώ για τις συνέπειες που θα έχει όλος ο σύλλογος διδασκόντων αν παραβεί τις εγκυκλίους και ορίσει σημαιοφόρο με άλλα κριτήρια, παιδαγωγικά αυτή τη φορά.

Και αν η παραπάνω μεροληπτική διάκριση υπέρ των καλύτερων σε απόδοση μαθητών μάς ενοχλεί ως εκπαιδευτικούς, τι να πει κανείς για τη χειρότερης μορφής διάκριση, την καθαρά ρατσιστική ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ που εισάγεται με τις εγκυκλίους περί επιλογής των μαθητών που επιτρέπεται να παρελάσουν.

«Οι μαθητές που θα μετέχουν στα τμήματα της παρέλασης θα επιλέγονται από τους οικείους καθηγητές Φυσικής Αγωγής από εκείνους τους μαθητές που έχουν άρτια εμφάνιση, παράστημα και ήθος ….

Επί κεφαλής των τμημάτων παρελάσεως θα τίθηνται σπουδασταί ή μαθηταί εκ των εχόντων ανάλογον παράστημα ή εμφάνισιν…»

Οι καθηγητές λοιπόν Φυσικής Αγωγής γίνονται υποχρεωτικά κριτές σε ένα show όπου καλύτερος είναι ο ψηλότερος (παράστημα), υγιής, αρτιμελής, χωρίς περιττά ίσως κιλά (άρτια εμφάνιση), λες και πρέπει να ετοιμάσουμε άμεσα ένα σώμα πεζοναυτών για να αναλάβει αποστολή ή ίσως να ανοίξουμε ένα πρακτορείο μοντέλων για πασαρέλα. Και από αυτούς οι ψηλότεροι και εμφανισιακά καλύτεροι, φυσικά θα ηγηθούν, θα κρύβουν τους άλλους, τους πιο κοντούς, τους δεύτερους. Και όσοι δεν επιλεγούν, οι πιο κοντοί μαθητές, οι μη «άρτιοι», οι λιγότερο «εμφανίσιμοι», θα νιώσουν εντονότερη τη διαφορά τους από τους» άρτιους», θα στενοχωρηθούν περισσότερο, θα επηρεαστεί άσχημα ο ψυχισμός τους και φυσικά θα αντιδράσουν με ποικίλους τρόπους, κάποτε απρόβλεπτους και οδυνηρούς. Ποιος θα είναι δίπλα τους τότε από τους συντάκτες των εγκυκλίων να τους βοηθήσει; Κύριοι νομοθέτες, πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι η πένα σας επηρεάζει ευαίσθητες εφηβικές ψυχές και πρέπει ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΑΠΟ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ αντί να τις διατηρεί και να τις ενισχύει.

Επίσης οι καθηγητές Φυσικής Αγωγής κατά τις εγκυκλίους θα πρέπει να γίνουν δικαστές για να κρίνουν το ήθος των μαθητών και να προωθήσουν τους «καλούς» και «ηθικούς». Αυτοί αξίζουν να επιδειχθούν στην παρέλαση. Και συχνά οι συμμετέχοντες θα ανταμειφθούν, πέρα από το χειροκρότημα και με καλύτερους βαθμούς και ίσως χαριστούν και κάποιες απουσίες. Με ποια κριτήρια θα αποκλείσουν τους «κακούς» και τους «ανήθικους» δεν αναφέρουν οι εγκύκλιοι. Να υποθέσουμε ότι ο μαθητής που «έφαγε» μια αποβολή είναι ανάξιος για να παρελάσει και θα μείνει απ’ έξω, όπως και ο μαθητής που συνελήφθη να καπνίζει ή που έκανε κοπάνα; Αυτούς τους μαθητές μας θα στιγματίσουμε, τιμωρώντας τους που με την εφηβική ζωηρότητα και απερισκεψία τους υπερέβησαν κάποτε τα εσκαμμένα; Δεν έχουμε παιδαγωγικούς τρόπους να τους βοηθήσουμε χωρίς να υποστούν την ψυχολογική βία του αποκλεισμού;

Όλα τα παραπάνω συνέβαιναν ασφαλώς επί δεκαετίες με δυσμενείς ψυχολογικές επιπτώσεις στις ευαίσθητες εφηβικές ψυχές. ΕΥΤΥΧΩΣ σήμερα οι συνάδελφοι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν εφαρμόζουν ευλαβικά τις παραπάνω εντολές αλλά παρεμβαίνουν για να διορθώσουν στην πράξη τα ατοπήματα του νομοθέτη και πλέον έχει επικρατήσει να συμμετέχουν στις παρελάσεις όσοι μαθητές θέλουν χωρίς αποκλεισμούς. Όμως υπάρχουν και οι τυπολάτρες που εφαρμόζουν και σήμερα πιστά τους κανονισμούς, οπότε επείγει να αλλάξει η νομοθεσία τώρα, χτες, έχει ήδη αργήσει πολύ.

«Τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) θα συμμετέχουν εφόσον το επιθυμούν τα ίδια και οι γονείς τους και με τη σύμφωνη γνώμη του συλλόγου των διδασκόντων …»

Οι διακρίσεις συνεχίζονται. Νους υγιής εν σώματι υγιεί. Και πώς θα απολογηθούμε ως κοινωνία απέναντι σε όσους δεν είναι υγιείς; Απέναντι στα άτομα με αναπηρίες; Και ας είναι και μαθητές ακόμη. Αυτοί λοιπόν, πρέπει να είναι στα πεζοδρόμια να χειροκροτούν τους υγιείς; Ή μήπως έχει κανείς αυταπάτες και πιστεύει ότι ένα άτομο με αναπηρία θα δηλώσει συμμετοχή και θα παρελάσει με ίσους όρους; Διαβάζουμε στις εγκυκλίους …

«- Παράστημα ευθυτενές.
- Βηματισμός ελεύθερος και φυσικός.
- Ζωηρά αιώρησις των χειρών (άκρα χείρ ελαφρώς τεταμένη με δακτύλους αβιάστως ηνωμένους ).
- 100-120 βήματα ανά λεπτόν…»

Και αν ο μαθητής μας έχει κινητικά προβλήματα και καθυστερεί το βηματισμό; Αν δεν μπορεί να κρατήσει το «παράστημα ευθυτενές» ή να «αιωρήσει ζωηρά τας χείρας»; Δεν θα ενοχληθούν τα πλήθη στα πεζοδρόμια, ίσως και οι παρελαύνοντες που θα βιάζονται να πάνε στην καφετέρια να κομπάσουν για την «αρτιότητά τους» και την άψογη εμφάνισή τους; Αλλά και αν κάποτε συμβεί κάποιος άξιος μαθητής με αναπηρία να θελήσει να κάνει την υπέρβαση και να παρελάσει, πρέπει να συγκληθεί ο σύλλογος των διδασκόντων για να το επιτρέψει; Απίστευτο. ΟΙ ΠΑΡΕΛΑΣΕΙΣ ΛΟΙΠΟΝ ΕΥΝΟΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΣ ΣΕ ΠΟΛΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ και είναι ο βασικός λόγος που διαφωνώ με την πραγματοποίησή τους.

«Τα σχολεία Ιδιωτικής και Δημόσιας Β/θμιας Εκπ/σης συμμετέχουν υποχρεωτικά στις παρελάσεις …»

Και αν κανείς μαθητής δε επιθυμεί να παρελάσει; Πώς τότε το σχολείο θα συμμετάσχει; Δεν έχει συμβεί ποτέ; Και αν συμβεί, πώς θα υποχρεωθούν οι μαθητές; Με απειλές ποινών ή με υποσχέσεις παράτυπων αμοιβών; Και αν ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής διαφωνεί στο να παραστήσει το λοχία σε νεοσυλλέκτους στρατιώτες; Θα του επιβληθεί πειθαρχική ποινή; Για να εκπαιδεύσει σε στρατιωτικό βηματισμό τους μαθητές διορίστηκε στην Εκπαίδευση ή μήπως για να τους βοηθήσει να αναπτύξουν μέσα από ποικίλες αθλητικές δραστηριότητες αρμονικά τις σωματικές, ψυχικές και πνευματικές τους δυνάμεις και να διαμορφώσουν για όλη τους τη ζωή θετική στάση απέναντι στην άσκηση και στην υγιεινό τρόπο ζωής; Πώς αυτοί οι στόχοι εξυπηρετούνται στο ελάχιστο με τις στρατιωτικού τύπου ασκήσεις της παρέλασης;

Ομολογώ ότι δεν διάβασα εξονυχιστικά όλες τις εγκυκλίους και σίγουρα υπάρχουν και άλλα σημεία άξια να σχολιασθούν. Γι αυτό επιζητώ το διάλογο. Για να αναζητήσω και κάποια πιθανά παιδαγωγικώς ορθά στοιχεία των παρελάσεων. Θα χαρώ να τα βρω – αν και αμφιβάλλω – διότι είναι σίγουρο ότι οι μαθητικές παρελάσεις θα γίνονται κανονικά για πολλές δεκαετίες. Τουλάχιστον θα ήταν ευχής έργο να αλλάξει ο τρόπος διεξαγωγής τους ώστε να μην έχουν τόσο δυσμενείς ψυχολογικές επιπτώσεις σε ομάδες μαθητών μας. Να μη συμβάλλουν ώστε κάποιοι μαθητές να νιώθουν μειονεκτικά έναντι άλλων συμμαθητών τους και ότι η Πολιτεία δεν τους θεωρεί πανάξιους να φέρουν τα σύμβολα.

Θα πρέπει εμπράκτως οι νομοθέτες να δείχνουν ότι αντιμετωπίζονται όλοι οι μαθητές μας με τον ίδιο τρόπο, με την ίδια ευαισθησία, με την ίδια αγάπη, εκτίμηση και σεβασμό, που όμως δεν συμβαίνει στις μαθητικές παρελάσεις. Θα πρέπει να γίνει ευρεία αναθεώρηση των πεπαλαιωμένων σχετικών νόμων και εγκυκλίων και μάλιστα άμεσα για να μπορεί η μαθητική παρέλαση, εφόσον εξακολουθήσει να πραγματοποιείται σε εθνικές επετείους, να μην παραπέμπει τουλάχιστον σε παρωδία παραστρατιωτικής εκδήλωσης αλλά σε μια απλή διαδικασία απόδοσης τιμών από τους μαθητές. Θα πρέπει να υπάρχει ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ μαθητών, χωρίς αποκλεισμούς, να γίνεται με χαλαρή διάταξη χωρίς στρατιωτική στοίχιση, παραγγέλματα και βηματισμό, με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ κατά τη διάρκεια της παρέλασης και να καταλήγει με απόθεση λουλουδιών σε μνημεία και τόπους θυσίας. Ακόμη καλύτερα είναι κατά τη μέρα αυτή αντί παρέλασης να γίνεται οργανωμένη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ του σχολείου σε ιστορικούς χώρους ή σε χώρους όπου θα γίνονται σχετικές με το τιμώμενο γεγονός εκδηλώσεις, ομιλίες κ.λπ. Η εκπαιδευτική επίσκεψη θα ωφελεί πολλαπλώς τους μαθητές, θα διατηρεί την ιστορική μνήμη των γεγονότων και θα αποτελεί μια ευχάριστη και ουσιαστική σχολική δραστηριότητα μεγάλης παιδαγωγικής αξίας.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας
Με εκτίμηση

Γεώργιος Στάμος, Εκπαιδευτικός ΠΕ14.01, 1ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων, g.stamos@yahoo.com , http://gst2008.blogspot.com/

Οι επαγελλματικές εξετασεις πιστοποίησης είναι για να μας πείτε οτι τόσα χρόνια σπουδών πηγαν χαμένα στα Πανεπιστήμια ,Πολυτεχνεία και τα ΤΕΙ.Δηλαδή δεν φτάνει τόσες εξετάσεις που δώσαμε όλα αυτά τα χρόνια πρέπει να έχουμε και τον ρυθμιστή ροής στην παραγωγή εργασίας γιατι προφανώς δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο.Ως πότε λοιπόν θα προσβάλεται και θα υπονομεύεται η αξία των σχολών που σπουδάζουν οι νέοι μας.Εσείς τι έχετε να πείτε για αυτή την κατάντια.Δηλαδή το πτυχίο του μηχανικού απο κάποια σχολή έχει μικρότερη αξία απο την «Πιστοποίηση» του οποιοδήποτε φορέα.Τοτε δεν χρειάζεται να πηγαίνουμε να σπουδάζουμε σε σχολές να πηγαίνουμε απευθείας για επαγγελματικές εξετάσεις και να τελειώνει εκεί η ιστορία.Ποιός Ακαδημαικός δεν θα συμφωνίσει με αυτά που λέω.Εαν τώρα οι σχολές δεν κάνουν το καθήκον τους αυτό δεν είναι δουλειά φορέων αλλά δουλειά του υπουργείου παιδείας.Αν είναι δυνατόν μην τρελαθούμε εντελώς.Η μεγάλη πλάκα είναι οτι εαν ζητήσετε απο μηχανικούς που δραστηριοπούνται εδώ και χρόνια να περάσουν εξετάσεις που να θυμούνται οι άνθρωποι μετά απο τόσα χρονια την οποιαδήποτε εξυπναδα σκαρφιστούν οι εξεταστές του για να τον κόψουν.Εαν για αυτά που σας γράφω εχετε αντίρρηση η δεν τα θεωρειτε λογικά παρακαλώ να μου απαντήσετε.Ουσιαστικά ρίξατε το μπαλακι των Επαγγελματικών προσόντων στο ΤΕΕ.Εαν τις καυτές πατάτες τις πετάτε απο εδω και απο εκει σημαίνει οτι σας εχουνε κόψει τα πόδια και δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα για τίποτα.
Εχω προσωπικά εχω λύση νομοθετική που θα μπορούσε να σταθεί και εφοσον θέλετε μπορείτε να έρθετε σε επικοινωνια μαζί μου.Βέβαια δεν το νομίζω ουτε το ελπίζω διοτι αυτή η χώρα είναι καταδικασμένη να βυθίζεται μεσα στην μιζέρια.Εφόσον το θέλετε έτσι να ζήσουν λοιπόν οι επίλεκτοι και ας πεθάνουν όλοι οι άλλοι.Στην υγειά σας λοιπόν.

- Πρύτανη & Καθηγητές του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών
- Πρύτανη & Καθηγητές του Ε.Μ.Π
- Ελεύθερα σκεπτόμενους φοιτητές, μαθητές και γονείς
- Υπουργείο Παιδείας

Θέμα : Η ανάγκη εφαρμογής ενός Εκπαιδευτικού Μνημονίου

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, STEDIMA SA

Η εργασία μου με φέρνει συχνά κοντά σε νέους. Φοιτητές, χθεσινούς μόλις μαθητές, αλλά και νέους εργαζόμενους, πτυχιούχους των ΑΕΙ και ΤΕΙ στους κλάδους της οικονομίας, της τεχνολογίας και της διοίκησης επιχειρήσεων.

Οι πελάτες της εταιρείας μου, κατά κανόνα εταιρείες του ιδιωτικού τομέα, ελληνικές, ελληνικές πολυεθνικές και αμιγώς πολυεθνικές επιχειρήσεις, αναθέτουν σε μας τη διαδικασία εύρεσης και αξιολόγησης στελεχών. Συνήθως, κατά τα λεγόμενά τους, αναζητούν τα άριστα στελέχη, ξεχνώντας συχνά ένα απλό κανόνα. Τα άριστα στελέχη έχουν υψηλές απαιτήσεις, ποιοτικές εννοώ και όχι απαραίτητα οικονομικές. Τα στελέχη αυτά αναζητούν άριστα εργασιακά περιβάλλοντα.

Το θέμα μου βέβαια δεν είναι επί του παρόντος, οι επιχειρήσεις, αλλά τα στελέχη επιχειρήσεων, που οι περισσότεροι ξεκινούν από φοιτητές στα Πανεπιστήμιά μας.

Το ερώτημα που τίθεται προς όλους τους αποδέκτες του σημειώματος αυτού είναι: Γιατί ένας άριστος μαθητής να προτιμήσει την εισαγωγή του σε ένα ελληνικό ΑΕΙ ;

Εξηγούμαι : Δεν πιστεύω οτι τα παιδιά μας – όσοι τουλάχιστον πληρούν τις προϋποθέσεις εισαγωγής σε σχολές της επιθυμίας των – πρέπει να οδηγούνται απευθείας μετά το λύκειο στο εξωτερικό για σπουδές. Αυτό κατά τη γνώμη μου καλό είναι να συμβαίνει αργότερα, μετά την απόκτηση του πτυχίου τους. Κι αυτό για πολλούς λόγους εκτός του παρόντος.

Όμως οι άριστοι και οι πολύ δυνατοί μαθητές γρήγορα αφότου αποκτήσουν τη φοιτητική ιδιότητα, μετατρέπονται σε βαθιά απογοητευμένους φοιτητές. Περσινοί πρωτοετείς του Οικονομικού πανεπιστημίου Αθηνών, σήμερα σκέπτονται να ξεκινήσουν συμπληρωματικά μαθήματα στο κολέγιο Deree, επί πληρωμή βέβαια, και παράλληλα με τις σπουδές τους. Γιατί συμβαίνει αυτό ; Θα συνέβαινε, είμαι βέβαιος, και σε φοιτητές των πολυτεχνείων μας αυτό, και πιθανόν ήδη συμβαίνει, παρότι οι σπουδές μηχανικών δεν έχουν σοβαρή εναλλακτική εντός Ελλάδος λύση για τους φοιτητές. Σε αντίθεση με τα πολυτεχνεία, οι οικονομικές σχολές και οι σχολές διοίκησης επιχειρήσεων και πληροφορικής, δίνουν και άλλες εντός Ελλάδος επιλογές.
Όχι πολλές ομολογουμένως σοβαρές επιλογές. ( Το προαναφερθέν κολέγιο Deree σε προπτυχιακό επίπεδο, και το ALBA, σε μεταπτυχιακό επίπεδο). Επιλογές που δίχως βεβαίως να ανήκουν στη σφαίρα της δωρεάν δημόσιας παιδείας διασφαλίζουν με τον καλύτερο τρόπο τα παρακάτω:
- Τυγχάνουν ευρείας αποδοχής από την αγορά εργασίας
- Προσφέρουν αξιολογότατα εκπαιδευτικά προγράμματα, σεβόμενα το φοιτητή και την αξία των χρημάτων που εισπράττουν
- Προσφέρουν περιβάλλον σπουδών- καθηγητές, υποδομή κλπ. άρτιο και ζηλευτό σε σχέση με αντίστοιχα τμήματα των πανεπιστημίων μας, και τέλος
- Το σημαντικότερο, καταρτίζουν τους φοιτητές των με βάση σύγχρονα και απαιτητικά εκπαιδευτικά προγράμματα.

Αυτά είναι που κρατούν το φοιτητή σε συνεχές ενδιαφέρον, δίχως να τον έχουν, όπως τα εθνικά μας ΑΕΙ παρατημένο και παραιτημένο, στο έλεος της επιτυχίας εισαγωγής του σε αυτά. Κι επίσης δίχως να ξεχαρβαλώνουν και να απορρυθμίζουν την παραγωγική ικμάδα και κριτική σκέψη του φοιτητή με την ασυδοσία των άπειρων εξεταστικών περιόδων.

Δεν είναι δυνατόν τα εθνικά μας ΑΕΙ να λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο; Αναρωτιέμαι, μιας κι έχουμε ήδη αρχίσει τη διαδικασία επώδυνων αλλά ωφέλιμων για τη χώρα αλλαγών, για ποιο λόγο κανείς δεν τολμάει να αντιμετωπίσει τα ζητήματα αυτά. Γιατί δεν έχουμε καταρτίσει, μόνοι μας, ένα μνημόνιο για την εκπαίδευση στα εθνικά μας ΑΕΙ;

Αν κάποιος με ρωτούσε, καλά κι εσύ τι προτείνεις να γίνει, θα απαντούσα με 3 μόνο προτάσεις, που θα εφαρμόζονταν μία – μία, δηλαδή θα γίνονταν νόμοι του κράτους με την εξής σειρά :
- Θα σταματούσα δια νόμου, προς όφελος της δημοκρατίας μας, την πάσης φύσεως δραστηριότητα των κομμάτων και των κομματικών – φοιτητικών παρατάξεων στο χώρο των εθνικών ΑΕΙ / ΤΕΙ. Όποιος φοιτητής παραβίαζε το νόμο αυτό, θα έχανε αυτόματα τη φοιτητική ιδιότητα. Εννοείται οτι αυτό θα περιελάμβανε και την παύση συμμετοχής φοιτητών στη διοίκηση των εθνικών μας πανεπιστημίων. Επίσης εννοείται οτι δεν θα είχε πλέον νόημα η διεξαγωγή της παρωδίας των φοιτητικών εκλογών. Κάθε τμήμα σχολής θα μπορούσε σε τοπικό επίπεδο να εκλέγει ένα ολιγομελές όργανο φοιτητών κατά την αντιστοιχία των μαθητικών οργάνων για κάθε σχολική τάξη.
- Ταυτόχρονα θα επιφόρτιζα δια νόμου τη φύλαξη των χώρων των εθνικών μας πανεπιστημίων από τις αρχές τάξης, καταργώντας το λεγόμενο άσυλο των πανεπιστημίων. Παράλληλα θα καθάριζα τους πανεπιστημιακούς χώρους από την κομματική και παραταξιακή παρουσία πλακάτ, αφισών κλπ. δίνοντας όλους τους πανεπιστημιακούς χώρους στην εκμετάλλευση φοιτητών και εκπαιδευτικού προσωπικού.
- Θα επέτρεπα στους φοιτητές να έχουν μία μόνο συμπληρωματική εξεταστική περίοδο για κάθε μάθημα υποχρεώνοντάς τους ταυτόχρονα να μην συνεχίζουν στο επόμενο εξάμηνο, ή έτος μεταφέροντας μαθήματα του προηγούμενου. Φοιτητές που αποτύγχαναν τη διαδικασία αυτή δεν θα είχαν τη δυνατότητα να συνεχίσουν και θα όφειλαν να επαναλάβουν όλη τη χρονιά ή το εξάμηνο απαρχής. Κι όσοι είχαν πάλι ελλειμματική απόδοση στην επαναληπτική περίοδο θα έχαναν τη φοιτητική ιδιότητα και θα διαγράφονταν.
- Μόνο αυτά τα μέτρα καταρχήν και σχεδόν κανένα άλλο. Θα ακολουθούσαν τουλάχιστον μετά από μια τριετία εν συνεχεία ρυθμίσεις για νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ, μέτρα για τα ανοικτά συγγράμματα, καθώς και επιλογές για τα νέα προγράμματα σπουδών.

Θεωρώ ότι θα είναι εθνικό έγκλημα να εφαρμοσθεί οποιοδήποτε νέο σύστημα εισαγωγής φοιτητών στα ΑΕΙ, ακόμα και το αρτιότερο, δίχως πρώτα να έχουν λυθεί οι παραπάνω αγκυλώσεις και δυσλειτουργίες.

Σημείωση : Το σημείωμα απευθύνεται στο εκπαιδευτικό προσωπικό του Οικονομικού Πανεπιστημίου και του ΕΜΠ καθώς αυτά κατά τεκμήριο δέχονται τους πλέον υψηλόβαθμους, άριστους πρωτοετείς φοιτητές στους κλάδους οικονομίας διοίκησης και τεχνολογίας. Θα μπορούσε να απευθύνεται αντίστοιχα σε όλο το εκπαιδευτικό φάσμα ειδικοτήτων.

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/key_data_series/048EN.pdf).

Σήμερα, μερικές ημέρες μετά την παρουσίαση των σχεδίων του Υπουργείου για το ψηφιακό σχολείο, το οποίο παρουσιάστηκε από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό στη Λήμνο (8/10/2010) θεωρούμε ως κακόγουστο αστείο το ότι στο ψηφιακό σχολείο δεν θα διδάσκεται η Πληροφορική.
Αναμένοντας την τελική πρόταση του Υπουργείου Παιδείας, επαναλαμβάνουμε και πάλι ότι η Π.Ε.ΚΑ.Π. έχει συμβάλλει με προτάσεις στο σχεδιασμό της δομής του Νέου Λυκείου και είναι έτοιμη να ανταποκριθεί σε κάθε νέα πρόσκληση για συνεργασία με στόχο ένα πραγματικά σύγχρονο και αποτελεσματικό Λύκειο, το οποίο να εκπαιδεύει με επάρκεια τον πολίτη του 21ου αιώνα, αλλά και να προετοιμάζει τον αυριανό επιστήμονα.
Σε αυτή την κατεύθυνση επαναλαμβάνει και πάλι την πρότασή της για τη διδασκαλία της Πληροφορικής ως βασικού μαθήματος και στις τρείς τάξεις του Νέου Λυκείου, όπως επίσης και ενός μαθήματος με κατεύθυνση τις Αρχές προγραμματισμού που θα αποσκοπεί στην ανάπτυξη της αλγοριθμικής σκέψης η οποία είναι απαραίτητη σε όλες τις θετικές επιστήμες.

Στο σχέδιο σχετικά με τη δομή του Νέου Λυκείου το οποίο διέρρευσε στις 2/10/2010 στον τύπο, διαφαίνεται ότι η Πληροφορική δεν έχει θέση σε αυτό, αντίθετα με άλλα θεωρητικά μαθήματα για τα οποία φαίνεται να υπάρχει θεαματική αύξηση των ωρών διδασκαλίας τους.
Η Πανελλήνια Ένωση Καθηγητών Πληροφορικής (Π.Ε.ΚΑ.Π.) θεωρεί ότι το σχέδιο αυτό βρίσκεται έξω και πέρα από κάθε λογική και εξαγγελία και σε πλήρη δυσαρμονία με τη φιλοσοφία που επαγγέλλονται κινήσεις όπως η “ανοιχτή” ηλεκτρονική διακυβέρνηση, ή οι δημόσιες διαβουλεύσεις στο Διαδίκτυο (opengov).
Στην εποχή που όλοι ευαγγελίζονται τη μετάβαση από την κοινωνία της Πληροφορίας στην κοινωνία της Γνώσης και ενώ επί μία δεκαετία και πλέον διδά-σκεται η Πληροφορική στο Γενικό Λύκειο, το Υπουργείο Παιδείας επιλέγει το δρόμο της ολοκληρωτικής κατάργησης της διδασκαλίας της αγνοώντας ακόμη και το ότι για την εισαγωγή των μαθητών σε μία από τις 36 σχολές Πληροφορικής των ΑΕΙ-ΑΤΕΙ είναι προαπαιτούμενες γνώσεις που πρέπει να αποκτηθούν από τους μαθητές στο Λύκειο.
Εκτιμάμε ότι σήμερα ο πληροφορικός αλφαβητισμός αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την προώθηση όλων των επιστημών, θετικών, τεχνολογικών και θεωρητικών, και είναι απαραίτητος για τη διαμόρφωση συνειδητών πολιτών ικα-νών να λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις για την κοινωνική εξέλιξη και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Η Π.Ε.ΚΑ.Π. όπως είναι γνωστό έχει συμβάλλει με προτάσεις στο σχεδιασμό της δομής του Νέου Λυκείου, με στόχο ένα πραγματικά σύγχρονο και αποτελεσμα-τικό Λύκειο, το οποίο να εκπαιδεύει με επάρκεια τον πολίτη του 21ου αιώνα, αλλά και να προετοιμάζει τον αυριανό επιστήμονα.
Γι αυτό, καλούμε την πολιτική ηγεσία του Υπ.Π.Δ.Μ.Θ. να δεχτεί το Δ.Σ. της Π.Ε.ΚΑ.Π. σε απευθείας συζήτηση για όλα τα παραπάνω, όπως επανειλημμένα έχουμε αιτηθεί (διαδοχικά σε Υπουργό, Υφυπουργούς, Γενικό Γραμματέα και Ειδικό Γραμματέα) από τις 17/11/2009, όταν και καταθέσαμε τις σχετικές μας προτάσεις.

Για το Δ.Σ. της Π.Ε.ΚΑ.Π.

Ας δούμε την παρούσα κατάσταση. Θα έχετε δει φυσικά ότι κάθε καλοκαίρι, δημοσιεύονται στον τύπο ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ του ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ προς τους υποψηφίους, δικαιολογημένα αφού οι υποψήφιοι έχουν πια φύγει από το σχολείο και δεν έχουν τη στήριξη και συμπαράσταση των καθηγητών τους στη δύσκολη αυτή και σημαντική διαδικασία.

Στις οδηγίες αυτές συνήθως οι υποψήφιοι δέχονται συμβουλές από άγνωστα σ’ αυτούς άτομα. Ακόμη και δημοσιογράφοι, πολιτικοί κ.ά. που δεν είναι εκπαιδευτικοί αυτοανακηρύσσονται ειδικοί στο ζήτημα, ενώ δεν έχουν καμία συμβουλευτική ή παιδαγωγική επιμόρφωση και φυσικά οι προσωπικές τους απόψεις είναι πολύ μακριά από την πραγματικότητα και συχνά αντικρουόμενες και μεταξύ τους. Δεν λείπουν και οι διαφημιστικές καταχωρίσεις στα ΜΜΕ σχολών Τ.Ε.Ι. συνήθως χαμηλής ζήτησης που προσπαθούν να προσελκύσουν υποψηφίους.

Δίνονται λοιπόν «σοφές» οδηγίες περί της ανάγκης οι μαθητές να επιλέγουν σχολές ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ τους σε κάθε επιστημονικό πεδίο ΑΔΙΑΦΟΡΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΛΙΣΕΙΣ, ΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΤΟΥΣ (θα γράψω συχνά αυτή τη φράση).

Δίνονται επίσης συμβουλές να επιλέγουν σχολές με κύριο γνώμονα την απόσταση από τον τόπο κατοικίας τους αδιαφορώντας πάλι για τις κλίσεις, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά τους.

Δίνονται συμβουλές να επιλέγουν σχολές ανάλογα με τα ανόητα δημοσιεύματα από τα οποία βρίθει ο τύπος και τα ΜΜΕ με προβλέψεις για άνοδο ή κάθοδο των βάσεων που αποδεικνύονται 100% λανθασμένα (εκτός από τις τυχαίες συμπτώσεις) αδιαφορώντας για τις κλίσεις, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά τους.

Δίνονται συμβουλές για συμπλήρωση εκατοντάδων σχολών, ακόμη και όλων όσων έχουν τη δυνατότητα από τη νομοθεσία και που φυσικά το 95% είναι έξω από τις κλίσεις, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά τους. Οι «ειδικοί» λοιπόν τα καλοκαίρια συμβουλεύουν τους μαθητές μας: Βάλτε 200, 300 επιλογές, κάπου θα μπείτε, «θα πετύχετε», αλλά τα εισαγωγικά στο «θα πετύχετε» είναι δυσδιάκριτα δυστυχώς για τους περισσότερους μαθητές και για τους γονείς τους.

Οι υποψήφιοι λοιπόν βομβαρδίζονται και επηρεάζονται στην πιο ακατάλληλη ώρα από απαράδεκτες «συμβουλές» από «ειδικούς» που μόνο στόχο έχουν την εκμετάλλευση της αγωνίας και του άγχους των μαθητών και των οικογενειών τους για προβολή και πρόσκαιρη δημοσιότητα. Ως αποτέλεσμα έχουμε την υιοθέτηση από τους υποψηφίους λανθασμένων επιλογών που δεν έχουν καμία σχέση με τις πραγματικές επιδιώξεις τους και για τις οποίες αργότερα θα μετανιώσουν.

Παρά την παραπάνω δεδομένη κατάσταση, μετά την απλή αναφορά στην πιθανή αλλαγή της ισχύουσας νομοθεσίας για το χρόνο υποβολή του μηχανογραφικού, άρχισε ο πόλεμος των εναντιωματικών δηλώσεων για να μείνουν τα πράγματα όπως είναι, να μην αλλάξει τίποτε, να συμπληρώνονται τα μηχανογραφικά το καλοκαίρι μετά τις πανελλαδικές.
Συνιστάται λοιπόν από τους υπέρμαχους της θερινής συμπλήρωσης των μηχανογραφικών – με επιπόλαια επιχειρήματα – να συνεχιστεί το καθεστώς να αφήνονται ΜΟΝΟΙ τους οι μαθητές, αβοήθητοι, μακριά από το σχολείο τους, κάποιοι ήδη σε διακοπές, μακριά από τους καθηγητές τους, μακριά από συμβούλους Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού, να συμπληρώνουν το δελτίο με τα εκατοντάδες τμήματα χωρίς οι περισσότεροι να γνωρίζουν τις αντίστοιχες σχολές ούτε κατ’ όνομα, πόσο μάλλον και το αντικείμενο σπουδών τους. Θυμίζω εδώ την απουσία από τα ωρολόγια προγράμματα της Β’ και Γ’ Λυκείου έστω και μιας ώρας εβδομαδιαίως δραστηριοτήτων Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού, που θα βοηθούσε ουσιαστικά τους μαθητές στην ενημέρωση και στη λήψη αποφάσεων.

Υποστηρίζουν ότι οι μαθητές θα νιώθουν αναστάτωση και εκνευρισμό αν συμπληρώνουν τα κουτάκια χωρίς να ξέρουν τους βαθμούς τους, λες και έχουν ενδείξεις ότι οι μαθητές με τη γνώση των βαθμών τους θα ξεπεράσουν κάθε άγχος και θα κάνουν επιτυχημένες επιλογές, λες και δεν ξέρουν ότι οι μαθητές κάθε χρόνο – και περισσότερο εφέτος – περνάνε σε πολύ μεγάλο ποσοστό σε σχολές άσχετες με τις κλίσεις, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά τους, στις οποίες συχνά δεν εγγράφονται καν ή παρακολουθούν πλημμελώς και εγκαταλείπουν αργότερα έχοντας χάσει πολλά δημιουργικά χρόνια από τη ζωή τους.

Επίσης θα θυμίσω εδώ ότι οι μαθητές των ΕΠΑ.Λ. ομάδας Α και παλιότερα των Τ.Ε.Ε., επί ΠΟΛΛΑ ΧΡΟΝΙΑ υποχρεώνονται να συμπληρώνουν το μηχανογραφικό δελτίο το Μάρτιο. Δεν είδαμε όμως ΠΟΤΕ να βγουν οι παραπάνω πρόσφατοι υπέρμαχοι της θερινής συμπλήρωσης και να απαιτήσουν να συμπληρώνουν και οι μαθητές της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης το μηχανογραφικό το καλοκαίρι, οπότε η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ ΘΑ ΕΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙΤΟ ως μια συνεχής και συνεπής στάση για αυτό το σοβαρό ζήτημα. Όχι, προφανώς πίστευαν ότι οι μαθητές αυτοί της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης είναι από άλλο πλανήτη, από άλλη χώρα, από άλλο εκπαιδευτικό σύστημα και δεδομένης της κοινωνικής και οικονομικής τους θέσης που διαφέρει συχνά από τους μαθητές των Γενικών Λυκείων, είναι παιδιά συνήθως φτωχότερων οικογενειών που συχνά δουλεύουν για να ζήσουν, αυτοί είναι ανάξιοι να έχουν ίδια μεταχείριση και γι αυτούς ΔΕΝ ΠΕΙΡΑΖΕ που συμπλήρωναν το μηχανογραφικό δελτίο το Μάρτιο. Αυτοί δεν είχαν άγχος και δεν χρειαζόταν να σκοτίζεται κανείς πολύ γι αυτούς. Μπορεί και να μην ήξεραν φυσικά ακόμη και την ύπαρξή τους, πόσο μάλλον πότε συμπληρώνουν τα μηχανογραφικά.

Πιστεύω επίσης ότι γνωρίζετε ότι μερικές φορές οι γονείς απευθύνονται το καλοκαίρι με σημαντική οικονομική επιβάρυνση σε ιδιωτικά κέντρα Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού. Αλλά σκεφτείτε το λίγο, μετά από τρία χρόνια Λυκείου, οι μαθητές να απευθύνονται σε βοήθεια έξω από το σχολείο ενώ αυτό είχε υποχρέωση να την παράσχει κατά τη διάρκεια της σχολικής φοίτησης. Τα ΚΕ.ΣΥ.Π. μπορούν να βοηθήσουν με προσωπικές συνεντεύξεις αλλά σε περιορισμένο αριθμό παιδιών και μόνο μέχρι τις 10 Ιουλίου.

Είναι από τα παραπάνω προφανές ότι τα επιχειρήματα περί συμπλήρωσης των μηχανογραφικών το καλοκαίρι είναι σαθρά, χωρίς σοβαρή τεκμηρίωση και αδικαιολόγητα. Είναι προφανές ότι η συμπλήρωση των μηχανογραφικών από τους υποψηφίους ανάλογα με τις βαθμολογίες τους και τις βάσεις της περασμένης χρονιάς και τα παραπάνω απαράδεκτα σενάρια των ΜΜΕ, αλλοιώνει την πραγματική εικόνα που θα έδειχναν οι βάσεις των σχολών αν το μηχανογραφικό αντανακλούσε τις πραγματικές κλίσεις και επιθυμίες των μαθητών. Είναι προφανές ότι κατ’ επέκταση οι μαθητές σύρονται σε μια διαδικασία διαστρέβλωσης των επιθυμιών τους και τελικά οδηγούνται σε λανθασμένες επιλογές. Και φυσικά περνάνε ένα ολόκληρο καλοκαίρι γεμάτο άγχος και αγωνία περιμένοντας τις βάσεις εισαγωγής στο τέλος Αυγούστου, ενώ αν είχαν ήδη συμπληρώσει το μηχανογραφικό κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς τα αποτελέσματα θα έβγαιναν αμέσως μετά τις εξετάσεις και θα είχαν χρόνο να προετοιμασθούν για τη νέα τους ζωή, πιθανόν μακριά από το σπίτι τους και την οικογένειά τους.

Και ας δούμε και μια άλλη παράμετρο που δίνει μεγαλύτερη ακόμη αξία στη δήλωση του μηχανογραφικού πολύ πριν τις πανελλαδικές. Οι μαθητές επειδή θα έχουν δηλώσει τους στόχους τους από νωρίς, θα εργάζονται με μεγαλύτερη συνέπεια και υπευθυνότητα για να τους κατακτήσουν και θα έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Τώρα πολλοί μαθητές μπροστά στην ασάφεια των μη δηλωθέντων στόχων και επιλογών και μπροστά στις παγίδες της ευκολίας εισόδου σε πολλές σχολές δεν καταβάλλουν τη μέγιστη προσπάθεια επαναπαυόμενοι στη λανθασμένη και καταστροφική άποψη: «ας δω πόσο θα γράψω και θα δω ποιες σχολές θα δηλώσω». Εξοστρακίζουν δηλαδή πρώιμα την πιθανότητα να επιδιώξουν να πετύχουν στη σχολή που ταιριάζει στις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους μπροστά στην ευκολότερη οδό της εισαγωγής σε οποιαδήποτε σχολή. Και αυτοί οι μαθητές είναι αυτοί που συνήθως δεν έχουν τη στήριξη και συνεχή συμπαράσταση και παρώθηση των οικογενειών τους, είναι αυτοί που δεν έχουν χρήματα να δαπανούν για ιδιαίτερα, που έχουν οικογενειακά και κοινωνικά προβλήματα και που δεν έχουν και μεγάλη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους λόγω των δυσκολιών που βιώνουν. Αυτοί οι μαθητές λοιπόν αξίζουν με το παραπάνω να στηριχτούν και ο μόνος τρόπος είναι να βοηθηθούν από το σχολείο, από τους καθηγητές τους, και το ελάχιστο είναι να βοηθηθούν στη δήλωση του μηχανογραφικού τους κατά τη διάρκεια του σχολείου και να υποστηριχτούν φυσικά και κατά τη μαθησιακή διαδικασία στη συνέχεια.

Εν κατακλείδι λοιπόν συνοψίζω:

Η πολιτεία πρέπει να ορίσει (μέχρι να έχουμε ένα καλύτερο εξεταστικό σύστημα), ότι όλοι οι μαθητές Γενικών Λυκείων και ΕΠΑ.Λ. (ομ. Α και Β) ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΟ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΑΡΤΙΟ ή ΑΠΡΙΛΙΟ, ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ, τότε που είναι μέσα στο σχολείο και έχουν τη δεδομένη ενεργό βοήθεια των ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ τους και των ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Σ.Ε.Π. για απορίες, συμβουλές, ενημέρωση, ώστε να επιλέγουν ανεπηρέαστοι από τις βαθμολογίες τους και από τα απαράδεκτα σενάρια των Μέσων Ενημέρωσης για άνοδο-κάθοδο των βάσεων και ως πρωταρχικό κριτήριο να έχουν τις κλίσεις, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά τους.

Επίσης πρέπει να υπάρχει μία (1) ώρα Σ.Ε.Π. την εβδομάδα στη Β’ και στη Γ΄ Λυκείου ώστε να μπορέσουν οι μαθητές να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες σε συνεργασία με τον επιμορφωμένο καθηγητή – σύμβουλο που θα τους βοηθήσουν να πληροφορηθούν το αντικείμενο σπουδών των σχολών που καλούνται να επιλέξουν και τη θέση του πτυχιούχου τους στη σύγχρονη αγορά εργασίας, αλλά και να βοηθηθούν μέσα στη δίνη των συναισθηματικών, πνευματικών και σωματικών εφηβικών αλλαγών να ολοκληρώσουν κατά το δυνατόν την πορεία ανίχνευσης των κλίσεων, δεξιοτήτων και ενδιαφερόντων τους και να πάρουν έγκαιρα τις καλύτερες δυνατές αποφάσεις βάζοντας στόχους ρεαλιστικούς και ταιριάζοντας όλα τα παραπάνω με – το κυριότερο- το τι πραγματικά τους αρέσει.

Επίσης πρέπει να δημιουργηθούν ΓΡΑ.Σ.Ε.Π. σε Λύκεια και ΕΠΑ.Λ. όπου σήμερα δεν υπάρχουν και να δοθούν οι δυνατότητες σε περισσότερους εκπαιδευτικούς για επιμόρφωση στη Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό με οργάνωση σεμιναρίων, μαθημάτων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων και αύξηση των θέσεων ειδίκευσης στο αντικείμενο στις υπάρχουσες σήμερα σχετικές δομές (Π.Ε.ΣΥ.Π. της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε., μεταπτυχιακά κ.λπ.).

Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας. Με μεγάλη εκτίμηση.

Γεώργιος Στάμος, Εκπαιδευτικός ΠΕ14.01, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού, 1ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων, g.stamos@yahoo.com , http://users.att.sch.gr/gestamos/ και http://gst2008.blogspot.com/