Προσωπικα πιστεύω τα ακόλουθα:

Πρέπει η Εκκλησία της Κρήτης και τα Δωδεκάνησα να
συγχωνευθουν με την Εκκλησία της Ελλάδος.

Όλοι οι μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος να εκλέγονται
χωρις καμμια απολύτως παρέμβασι του Οικουμενικου Πατριαρχείου,
πλην των Θεσσαλονίκης («κατάλοιπο» των Νέων Χωρων),
Ηρακλείου Κρήτης («κατάλοιπο» της Εκκλησίας της Κρήτης),
και Ρόδου («κατάλοιπο» της εξαρχίας της Δωδεκανήσου),

Αυτοι οι τρεις μητροπολίτες να εκλέγονται απο τριπρόσωπο,
που θα ψηφίζει,χωρις καμμια απολύτως παρέμβαση,
η Εκκλησία της Ελλάδος και απο αυτο το
Οικουμενικο Πατριαρχείο να επιλέγει τον μητροπολίτη.

Το δε Άγιο Όρος να παραμείνει ως έχει,υπαγόμενο
στο Οικουμενικο Πατριαρχείο.

Η επίσκεψη αυτή αποτελεί την πρώτη μιας σειράς τέτοιων επαφών με καταξιωμένα ηγετικά στελέχη της εκπαίδευσης διεθνώς για την διερεύνηση των πρακτικών που ακολουθούν αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα.

Η Καλιφόρνια αποτελεί παγκοσμίως ένα υπόδειγμα σε ό,τι αφορά την ποιότητα των δημοσίων τριτοβαθμίων ιδρυμάτων της. Είναι η έδρα του καλύτερου δημοσίου Πανεπιστημίου του κόσμου (Μπέρκλεϋ) και του δεύτερου καλύτερου ιδιωτικού (Στάνφορντ). Ώς πολιτεία έχει την μεγαλύτερη συγκέντρωση κορυφαίων πανεπιστημίων από οποιαδήποτε άλλη πολιτεία. Διαθέτει ένα δημόσιο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που είναι εφοδιασμένο με τους μηχανισμούς εκείνους ώστε να συμβιβάζει την προσβασιμότητα με την αριστεία (accessibility and excellence). Στον τομέα της έρευνας, πέρα από την υπεροχή της εξ αιτίας των πανεπιστημίων αυτών, αποτελεί την έδρα μερικών από τα κορυφαία δημόσια και ιδιωτικά ερευνητικά κέντρα στον κόσμο (Lawrence Berkeley National Lab, Scripps Institute). Αποτελεί το πλέον καινοτόμο κομμάτι της Αμερικής και δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από τους κορυφαίους ιδιωτικούς οργανισμούς στον τομέα της έρευνας εδράζονται στην Silicon Valley, μερικά χιλιόμετρα μακριά από το Στάνφορντ και το Μπέρκλεϋ. Η Καλιφόρνια ουσιαστικά αποτελεί το πρότυπο για την μεταφορά τεχνολογίας/γνώσης από τα πανεπιστήμια και ιδρύματα στην βιομηχανία και την κοινωνία. Αν η Καλιφόρνια ήταν ανεξάρτητη χώρα θα είχε την έκτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο.

Η πρωτοπορία της αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτά ακριβώς τα πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Τέλος, ένα σημείο με ιδιαίτερο Ελληνικό ενδιαφέρον: η πολιτεία της Καλιφόρνιας, και συνεπώς ο δημόσιος εκπαιδευτικός και ερευνητικός ιστός της, περνά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο την μεγαλύτερη δημοσιονομική κρίση της σύγχρονης ιστορίας της.

Πρέπει και μπορούμε να μάθουμε πολλά και να αξιοποιήσουμε την εμπειρία της Καλιφόρνιας στην διαδικασία διαμόρφωσης πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα, αλλά και στην διαφάνεια. Υπάρχουν φυσικά μεγάλες διαφορές, αλλά δεν λείπουν οι ομοιότητες. Υπάρχουν δομές από τις οποίες μπορούμε να μάθουμε και λάθη τα οποία πρέπει να αποφύγουμε. Για τον σκοπό αυτό επισκέπτομαι την Καλιφόρνια: ώστε να συναντηθώ με κορυφαίους παράγοντες στις διοικήσεις των Πανεπιστημίων, Κολλεγίων, Ερευνητικών Κέντρων, και Πολιτικής ηγεσίας της εκπαίδευσης. Με την ευκαιρία θα μπορέσω να συναντηθώ με φορείς της Ελληνικής Ομογένειας καθώς και με Έλληνες καθηγητές και φοιτητές που ζουν στην Καλιφόρνια.

Ενδεικτικά αναφέρω μερικά από τα θέματα συζήτησης στις συναντήσεις που θα έχω:

1. Το μέλλον της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μετά την οικονομική κρίση
2. Το σύστημα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (University of California System) και το σύστημα των πολιτειακών Πανεπιστημίων της Καλιφόρνιας (California State Universities). Πρόκειται για δύο συστήματα που λειτουργούν παράλληλα με επιτυχία. Το πρώτο δίνει έμφαση στην έρευνα το δεύτερο στην εκπαίδευση.
3. Η συνδιαχείριση των επί μέρους Πανεπιστημίων (Campuses) που απαρτίζουν το Πανεπιστημιακό Σύστημα της Καλιφόρνιας ως μία ολότητα, αλλά με συνθήκες εσωτερικού ανταγωνισμού και αποκέντρωσης.
4. Η πορεία του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ και ο «ανταγωνισμός» του με το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ.
5. Η διαχείριση της χρηματοδότησης και οι προγραμματικές συμφωνίες μεταξύ Πολιτείας και Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας.
6. Ο ρόλος των διοικουσών επιτροπών (Boards of Trustees) και των επιτηρητών (Regents).
7. Η χρήση του ηλεκτρονικού βιβλίου στην δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση.
8. Η επιτυχία της πολιτικής ευρείας προσβασιμότητας με ταυτόχρονη έμφαση στην αριστεία του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϋ.
9. Συστήματα διοίκησης πανεπιστημίων, εναλλακτικά υποδείγματα, ισορροπία αυτονομίας και κεντρικής ρύθμισης, μοντέλα χρηματοδότησης, κοινωνική λογοδοσία.
10. Το σύστημα των Κοινοτικών Κολλεγίων (Community College system), η θέση του σε σχέση με το Πανεπιστημιακό και το Πολιτειακό Πανεπιστημιακό σύστημα, η σύνδεσή του με τις ανάγκες της κοινότητας που εξυπηρετεί και η έμμεση πρόσβαση μέσω των Κοινοτικών Κολλεγίων στα Πανεπιστήμια.
11. H διαμόρφωση προτεραιοτήτων και πολιτικής έρευνας στις ΗΠΑ.
12. Η ισορροπία μεταξύ κεντρικών ερευνητικών στοχεύσεων και «ανοιχτών» πεδίων έρευνας με κριτήριο την αριστεία. Η σύνδεση της οικονομίας με την έρευνα. Μεγάλα ερευνητικά κέντρα και εξειδικευμένα ερευνητικά κέντρα.
13. Μέθοδοι και πρακτικές προκήρυξης και χρηματοδότησης έρευνας.
14. Τομείς αιχμής στην έρευνα.
15. Συνεργασία Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων
16.Ερευνητικές καινοτομίες και δημιουργία start up εταιρειών με ερευνητικό χαρακτήρα.
17. Μεταφορά τεχνολογίας (Technology Transfer).
Τρόποι συνεργασίας με τα «καλύτερα μυαλά», ελλήνων επιστημόνων του εξωτερικού.
18. Αξιοποίηση της Ελληνικής επιστημονικής διασποράς. Μονοπάτια εξόδου από την εσωστρέφεια της Ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
19. Πρακτικές ανοικτής διακυβέρνησης, διαβούλευσης και συμμετοχής.

Οι συναντήσεις θα λάβουν χώρα στο Μπέρκλεϋ, Στάνφορντ, Σακραμέντο, Silicon Valley, Σαν Φρανσίσκο, Όουκλαντ. Θα επισκεφθώ επίσης το Lawrence Berkeley Νational Laboratory, το Mathematical Sciences Research Institute (MSRI), την Google Research, κλπ.

Aνάμεσα στους παράγοντες που θα συναντήσω περιλαμβάνονται οι:

-Glen Thomas, Υπουργός Παιδείας της Καλιφόρνιας (Secretary of Education of the State of California)
-John W Etchemendy, Provost του πανεπιστημίου του Στάνφορντ
-Jeffrey H Wachtel, Επικεφαλής των συμβούλων του Προέδρου του Πανεπιστημίου του Στανφορντ John Hennessy (λόγω απουσίας του τελευταίου) και Γραμματέα της επιτροπής διοίκησης (Board of Trustees) του Πανεπιστημίου
-Robert J. Birgeneau, Πρύτανη (Chancellor) του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϋ.
-Steven Beckwith, Αντιπρόεδρο (Vice President) υπεύθυνο για την Έρευνα και τις μεταπτυχιακές σπουδές όλων των Πανεπιστημίων του συστήματος της Καλιφόρνιας (University of California Systems)
-Jack Scott, Πρύτανη (Chancellor) of the California Community College System
-Helene Barcelo, αναπληρώτρια διευθύντρια (Deputy Director) και Dave Auckly (associate Director), του Ινστιτούτου Mαθηματικών Επιστημών (Mathematical Sciences -Research Institute (MSRI)) στο Μπέρκλεϋ
-Graham Fleming, Αντιπρύτανη (Vice Chancellor) υπεύθυνο για την Έρευνα στο Μπέρκλεϋ
-Carol Mimura, Αντιπρύτανη (Vice Chancellor) υπεύθυνη για θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας και βιομηχανικής έρευνας στο Μπέρκλεϋ (Assistant Vice Chancellor, Intellectual Property & Industry Research Alliances)
-Craig Newmark, Ιδρυτή του Craigslist

Θα συναντήσω επίσης Κοσμήτορες, Προέδρους Τμημάτων και καθηγητές των Πανεπιστημίων Μπέρκλεϋ και Στάνφορντ.

Τέλος, θα έχω συναντήσεις με τον Μητροπολίτη του Σαν Φραντσίσκο Γεράσιμο, και θα επισκεφθώ το Μεταπτυχιακό κέντρο Θεολογικών σπουδών του Πατριάρχη Αθηναγόρα στο Μπέρκλεϋ και τον διευθυντή του, Μητροπολίτη Νικήτα.

Στα πλαίσια της Νέας Διακυβέρνησης που μας λέει ότι θέλει να τα αλλάξει όλα και παρά το γεγονός ότι κρατώ μικρό καλάθι, καταθέτω τις απόψεις μου για τα αυτονόητα που θα έπρεπε εδώ και χρόνια να γίνουν στην εκπαίδευση. Πάντως η πείρα και η προϊστορία έχουν δείξει ότι το σύστημα έχει τεράστια αδράνεια και συνεχίζει στο ρυθμό του ή δε πολιτικοί μεγάλη ατολμία. Οι προτάσεις μου θα είναι συγκεκριμένες και λιτές. Μπορώ όμως να τις αναλύσω αν κάποιος ενδιαφέρεται.
Μία χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας δεν μπορεί να συμπεριφέρεται ως νεόπλουτη πετώντας χρήματα στην Εκπαίδευση χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα. Η σπατάλη χρημάτων στην εκπαίδευση είναι απερίγραπτη. Μία ορθή αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων της εκπαίδευσης θα εξοικονομούσε εκατομμύρια ευρώ που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αύξηση αποδοχών του διδακτικού προσωπικού ενώ ταυτόχρονα ο συνολικός προϋπολογισμός του υπουργείου θα ήταν μικρότερος του σημερινού. Οι προτάσεις μου συνεπώς αφορούν αφενός στην εξοικονόμηση εκατομμυρίων ευρώ, αφετέρου στην βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Με άλλα λόγια την προστασία του εισοδήματος του απλού Έλληνα που βιώνει τα τελευταία 30 χρόνια μία μη Εκπαίδευση που του στοιχίζει πολύ ακριβά. Άλλωστε την άρχουσα τάξης, που πλέον είναι ένα πολυσύνθετο μίγμα, η Δημόσια Εκπαίδευση δεν την αφορά, αφού τα τέκνα τους φοιτούν στην ιδιωτική ακπαίδευση.
Παγκόσμιες πρωτοτυπίες και μοναδικότητες του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος
Ενδεικτικά αναφέρονται:
1. Η Β΄βάθμια εκπαίδευση, προσφέρεται από οργανωμένα Φροντιστήρια που έχουν κατακλύσει την Ελλάδα.
2. Το ποσοστό των εισαγομένων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ξεπερνά το 70 % των αποφοίτων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
3. Οι Λέκτορες έχουν το ίδιο ωράριο διδασκαλίας με τους Καθηγητές και αμφότεροι 6 ώρες εβδομαδιαία
4. Μέλη ΔΕΠ σε πολλά τμήματα που υπερβαίνουν τους 70 σε αριθμό χωρίς ουσιαστικό διδακτικό αντικείμενο.
5. Οι καταλήψεις σχολείων και Ανωτάτων Ιδρυμάτων είναι επετειακού χαρακτήρα πλέον, ενώ ταυτόχρονα οι εβδομάδες διδασκαλίας αλλά και η ίδια η διδασκαλία είναι αντικείμενα χωρίς καμία βαρύτητα.
6. Φοιτητές που εισάγονται σε μία σχολή ΤΕΙ κάθονται, ασκούμενοι στην αδράνεια και τεμπελιά, 1 εξάμηνο περιμένοντας να ξεκινήσουν τις σπουδές τους το εαρινό εξάμηνο.
7. …………………………..
Ενδεικτικές Προτάσεις για τα παραπάνω
Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
1. Θεσμοθέτηση της αντιπροσωπευτικότητας στη λήψη αποφάσεων των συνδικαλιστικών ενώσεων. Οι ψηφοφορίες γίνονται ηλεκτρονικά ή στα σχολεία και όχι στις ΓΣ των 25 ατόμων.
2. Κατάργηση αποσπάσεων. Οι μόνες αποσπάσεις που θα γίνονται είναι για συνυπηρέτηση Δ.Υ. σε έδρα της περιφέρειας που υπηρετεί ο ένας εκ των δύο και όχι του κέντρου.
3. Άμεση συγχώνευση σχολείων και μείωση των εξεταστικών κέντρων σε πάσης φύσεως εξετάσεις.
4. Ρητή απαγόρευση του μη νόμιμου μειωμένου ωραρίου των καθηγητών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, με τάχα γραμματειακή υποστήριξη, με ευθύνη του Διευθυντή. Αποτελεί άξιο απορίας το γεγονός ότι οι Διευθυντές Σχολείων έχουν κατακτήσει το δικαίωμα της μη διδασκαλίας, ενώ άλλα αναφέρει ο ισχύων νόμος.
5. Επαναφορά των προτύπων σχολείων σε κάθε μεγάλη πόλη.
6. Επαναφορά της ιεραρχίας στην εκπαίδευση. Επαναφορά του βαθμού του Γυμνασιάρχη, Λυκειάρχη, Προϊσταμένου Εκπαίδευσης κλπ. με αντικειμενικά κριτήρια που μπορούν να προταθούν από την ΟΛΜΕ. Σε κάθε περίπτωση η συνδικαλιστική δράση δεν μπορεί να αποτελεί κριτήριο.
7. Καθορισμός συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων στους σχολικούς συμβούλους, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης, άλλως δραστικός περιορισμός του αριθμού τους.
8. Κατάργηση της ξένης γλώσσας από το ημερήσιο πρόγραμμα. Όλοι οι καθηγητές ξένων γλωσσών εντάσσονται σε κέντρα ξένων γλωσσών που λειτουργούν το απόγευμα και παρέχουν κρατικά πτυχία, Lower κλπ. κατόπιν συμμετοχής σε σχετικές εξετάσεις και αξιολογούνται από τα αποτελέσματα τους λαμβάνοντας υπόψη και τις αντικειμενικές συνθήκες της κάθε περιοχής.
9. Αξιολόγηση του έργου κάθε σχολείου με συγκεκριμένους δείκτες.
10. Ο χρόνος των καταλήψεων σχολείων μετρούμενος σε ημέρες συνεπάγεται αυτοδίκαια τον ισόποσο περιορισμό των διακοπών ή παράταση του σχολικού έτους εφόσον οι ημέρες διακοπών δεν επαρκούν. Η ευθύνη εφαρμογής ανήκει στον Διευθυντή του σχολείου που έχει και πειθαρχικές ευθύνες για την μη υλοποίηση των ανωτέρω. Η μη συμμετοχή σε εισαγωγικές εξετάσεις λόγω χρονικών περιορισμών είναι αποτελέσματα των επιλογών των μαθητών.
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
1. Δραστικός περιορισμός της συμμετοχής των φοιτητών στην ανάδειξη των οργάνων Διοίκησης ΑΕΙ/ΤΕΙ.
2. Η εισαγωγή των φοιτητών στα ΤΕΙ θα πρέπει να γίνεται τον Σεπτέμβριο και να λειτουργούν εναλλάξ περιττά και άρτια εξάμηνα.
3. Αναβάθμιση και επέκταση του ρόλου των ΙΕΚ και χρησιμοποίησή τους για την κατάρτιση της πλειοψηφίας των αποφοίτων Γυμνασίου Λυκείου που θα εισέλθουν στην αγορά εργασίας.
4. Εντός τριών ή πέντε ετών αξιολόγηση όλων των τμημάτων ΑΕΙ/ΤΕΙ. Όσα τμήματα δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί, μετατρέπονται σε ΙΕΚ με δικαίωμα μετάταξης των μελών ΕΠ και ΔΕΠ που έχουν τα σχετικά προσόντα σε άλλα τμήματα. Όσοι παραμείνουν στα ΙΕΚ διατηρούν το μισθό τους. Όλα τα τμήματα ΤΕΙ ή θα ενταχθούν σε Πανεπιστήμια ή θα γίνουν ΙΕΚ.
5. Μείωση του αριθμού των εισαγομένων σε ΑΕΙ/ΤΕΙ αποκλειστικά σύμφωνα με τις προτάσεις των αντιστοίχων τμημάτων. Σε κάθε περίπτωση ο συνολικός αριθμός δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος του 35 % των αποφοίτων του Λυκείου. Οι υπόλοιποι εισάγονται στα ΙΕΚ.
6. Ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ ή Κολλεγίων
7. Όλα τα τμήματα ΑΕΙ/ΤΕΙ εντός 1 έτους αναμορφώνουν τα προγράμματα σπουδών με βασικές αρχές:
1. Μέχρι τέσσερις τομείς/κατευθύνσεις
2. Δεν υπάρχουν προαιρετικά μαθήματα. Οι φοιτητές επιλέγουν προαιρετικά μαθήματα από τους άλλους τομείς
3. Κάθε εξάμηνο μπορεί να έχει μέχρι 6 μαθήματα και 26 ώρες διδασκαλίας
8. Το διδακτικό ωράριο μελών ΔΕΠ και ΕΠ θα πρέπει να εξαρτάται από την βαθμίδα. Σε κάθε περίπτωση ο καθηγητής και ο Λέκτορας δεν μπορεί να έχουν το ίδιο ωράριο. Είναι προφανές ότι δεκάδες μέλη ΔΕΠ δεν θα έχουν διδακτικό αντικείμενο σε κεντρικά Πανεπιστήμια ή και Περιφερειακά, κάτι που ισχύει και σήμερα καλυπτόμενο από δεκάδες προαιρετικά μαθήματα. Θα πρέπει να δοθούν κίνητρα για μετάταξή τους σε Επαρχιακά Πανεπιστήμια.
9. Τα θεωρητικά μαθήματα δεν μπορούν να διασπώνται παρά μόνο εάν ο αριθμός των φοιτούντων και όχι των εγγεγραμμένων είναι μεγαλύτερος από 100. Για τα ΑΕΙ/ΤΕΙ τα εργαστηριακά μαθήματα διδάσκονται από ένα μέλος Ε.Π. ανά 20 άτομα φοιτούντων με τη βοήθεια ενός μέλους ΕΤΠ, το οποίο θα συμμετέχει στην διδασκαλία. Είναι πρωτοφανές οι Καθηγητές εφαρμογών να προσλαμβάνουν εργαστηριακό συνεργάτη και μετά να εξαφανίζονται.
10. Οι Καθηγητές, Αν. Καθηγητές, Επ. Καθηγητές διδάσκουν μόνο θεωρητικά μαθήματα. Μπορούν να διδάξουν εργαστηριακά μαθήματα μόνο για το 20 % του ωραρίου τους ή εάν δεν υπάρχουν θεωρητικά μαθήματα προς διδασκαλία.
11. Το ωρολόγιο πρόγραμμα θα πρέπει να αναρτάται στο διαδίκτυο με το μάθημα, τον διδάσκοντα και την αίθουσα διδασκαλίας πριν την έναρξη των μαθημάτων με ευθύνη συγκεκριμένου οργάνου. Η μη ανάρτηση αποτελεί σοβαρό πειθαρχικό αδίκημα. Το ωρολόγιο πρόγραμμα θα πρέπει να κοινοποιείται στους επιτρόπους για τον έλεγχο και πληρωμή συμβασιούχων (Ν.407/Εργαστηριακοί επιστημονικοί συνεργάτες).
12. Σύμφωνα με το νόμο οι διδακτικές εβδομάδες του κάθε εξαμήνου είναι 13. Οι πραγματικές εβδομάδες δεν υπερβαίνουν τις 8 για την πλειοψηφία των τμημάτων της χώρας, κάτι που αποτελεί κοινό μυστικό. Να θεσμοθετηθεί η τεκμηρίωση του χρόνου διδασκαλίας. Καταλήψεις, αποχές και άλλα «Δημοκρατικά» παρατείνουν αυτοδίκαια το εξάμηνο κατά ισόποσο διάστημα. Εάν ο χρόνος δεν επαρκεί για κάποιο εξάμηνο απλά χάνεται. Μία φορά να εφαρμοστεί το μέτρο θα λήξει αυτό το φαινόμενο της διάλυσης της Δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης.
13. Δημιουργία ανεξάρτητης αρχής, από Πανεπιστημιακούς εγνωσμένης αξίας, για τον έλεγχο εφαρμογής των νόμων και υποχρεώσεων των Αυτοδιοίκητων Ανώτατων Ιδρυμάτων. Αυτοδιοίκητο δεν σημαίνει αυθαιρεσία. Τα όργανα διοίκησης θα πρέπει να έχουν και ατομική ευθύνη για παρανομίες που εκτελούν στο όνομα της δημοκρατικότητας και της συλλογικότητας των αποφάσεων. Η ανεξάρτητη αρχή θα μπορεί να κάνει ελέγχους στις αποφάσεις των οργάνων Διοίκησης ΑΕΙ/ΤΕΙ και να καταλογίζει ευθύνες.

Σ.Α. Αυλωνίτης
Καθηγητής TEI ΧΑΛΚΙΔΑΣ
savlon@teihal.gr

Στο Δελτίο Τύπου του Υπουργείου Παιδείας της 20/01/2010 με τίτλο «Προτεραιότητα η Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση» ανακοινώθηκε η εξαιρετικά σημαντική δέσμευση από την πολιτική ηγεσία για την «ενίσχυση της ΤΕΕ κατά προτεραιότητα προκειμένου να αποτελέσει μια ποιοτική διαδρομή για την ικανοποίηση των κοινωνικών, επαγγελματικών και ατομικών αναγκών των μαθητών». Επίσης ανακοινώθηκε η πρόθεση για την άμεση αντιμετώπιση βασικών προβλημάτων από την επόμενη σχολική χρονιά, όσο και η μελέτη σε βάθος των προβλημάτων, ώστε οι πολιτικές αποφάσεις που θα προκύψουν να βασίζονται σε τεκμηριωμένες θέσεις και με την συναίνεση της κοινωνίας, των μαθητών και του εκπαιδευτικού κόσμου.

Θα προσπαθήσω να συνδράμω στην αποτύπωση της πραγματικότητας καταγράφοντας μερικά σημαντικά προβλήματα πρώτης προτεραιότητας για επίλυση από το Σεπτέμβριο του 2010 και προτείνοντας ΛΥΣΕΙΣ που είναι εφικτές και σχετικά εύκολα εφαρμόσιμες. Αφορούν την αναβάθμιση των ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ (ΕΠΑ.Σ.) όπως διαβάσατε ήδη στον τίτλο του άρθρου. Συγγνώμη για τη μεγάλη σχετικά έκταση του άρθρου αλλά προσπαθώ να κάνω πλήρη καταγραφή και ανάλυση των προβλημάτων και να δώσω λεπτομερείς και τεκμηριωμένες κατευθύνσεις για την επίλυσή τους.

Μέρος 1ο: Τα προβλήματα των ΕΠΑ.Σ. και οι σχεδιαζόμενες βελτιώσεις
—————————————

Στις 18 Ιουλίου 2009 είχαν ανακοινωθεί οι προθέσεις του Συμβουλίου Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σχετικά με την αναδιαμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας της Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και σχετικά με την αντιμετώπιση ζητημάτων πιστοποίησης επαγγελματικών προσόντων των αποφοίτων σε συνδυασμό με τα προτεινόμενα από την Ε.Ε. επίπεδα αναγνώρισης. Με σύγκλιση προτάσεων φορέων και κομμάτων προτάθηκε η καθιέρωση ενός Ενιαίου τύπου Λυκείου Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης καθώς και Ενιαία Μεταλυκειακή Βαθμίδα Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης για την απόκτηση εξειδίκευσης σε διαφορετικά επίπεδα. Αυτή η πρόταση είναι μια καταρχήν ΘΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ γιατί σηματοδοτεί τουλάχιστον την ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ (ΕΠΑ.Σ.) ΠΟΥ ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ ΕΝΙΑΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ, η ονομασία δεν έχει οριστικοποιηθεί).

Σε παλιότερες δημοσιεύσεις και επιστολές μου είχα τονίσει ότι το ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ ΑΔΥΝΑΜΟ σημείο της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης μετά την πρόσφατη Εκπαιδευτική μεταρρύθμιση ήταν η δομή των ΕΠΑ.Σ. που είναι υποβαθμισμένα σχολεία σε σχέση με τα πρώην Τ.Ε.Ε., όπως υποβαθμισμένες είναι και οι ΕΠΑ.Σ. του Ο.Α.Ε.Δ. και άλλων Υπουργείων π.χ. Υγείας Πρόνοιας γιατί οι μαθητές τους στερούνται βασικών δικαιωμάτων τους όπως είναι η Γενική Παιδεία, το Απολυτήριο Λυκείου και η δυνατότητα να δίνουν εξετάσεις σε Α.Ε.Ι./Τ.Ε.Ι. Ειδικά η αναγκαιότητα παροχής Γενικής Παιδείας σχετίζεται όπως είναι ευνόητο με την ολόπλευρη πνευματική, ψυχική και σωματική ανάπτυξη των εφήβων. Τα μαθήματα Γενικής Παιδείας βοηθούν τους μαθητές να αναπτύξουν γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες επικοινωνίας, λόγου, λήψης αποφάσεων, επίλυσης προβλημάτων, αναλυτικές και συνθετικές ικανότητες και να βελτιωθούν σε προσωπικό επίπεδο για να μπορούν να αντιμετωπίσουν μετά το σχολείο με επιτυχία τις προσωπικές και επαγγελματικές δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουν στην απαιτητική σύγχρονη κοινωνία. Και βέβαια στους μαθητές των ΕΠΑ.Σ. πρόσθετες δυσκολίες στην επαγγελματική σταδιοδρομία τους θα προκύψουν στο μέλλον αφού δεν θα έχουν το τυπικό και ουσιαστικό ταυτόχρονα προσόν της κατοχής Απολυτηρίου Λυκείου που είναι απαραίτητο για να βρουν δουλειά. Ακόμη και αν μπορούν να εργασθούν στην ειδικότητά τους, ας μην ξεχνάμε ότι μεγάλο μέρος των εργαζομένων στη σύγχρονη κοινωνία ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ κατά τη διάρκεια της ζωής τους δύο και τρεις φορές για πολλούς λόγους και το Απολυτήριο θα τους είναι τότε απολύτως απαραίτητο. Επίσης δεν θα έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους για εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, όπου σίγουρα πολλοί από αυτούς θα πετύχαιναν να εισαχθούν.

Η πρόταση του Σ.Π.Δ.Ε. για Ενιαίο Λύκειο Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης σηματοδοτεί επιτέλους την ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ (ΕΠΑ.Σ.) ΠΟΥ ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΟΝΤΑΙ μαζί με τα ΕΠΑ.Λ. στο νέο Ενιαίο Επαγγελματικό Λύκειο, άρα ΛΥΝΕΙ τα παραπάνω προβλήματα. Όλοι οι μαθητές που επιλέγουν την Επαγγελματική Εκπαίδευση (ελπίζω ότι) θα διδάσκονται και μαθήματα Γενικής Παιδείας παράλληλα με τα μαθήματα Ειδικότητας, χωρίς αποκλεισμούς και διαχωρισμούς ανάλογα με την εκπαιδευτική και επαγγελματική τους επιλογή (ΕΠΑ.Λ. – ΕΠΑ.Σ.). Και βέβαια ΟΛΟΙ θα λαμβάνουν και Απολυτήριο Λυκείου και Επαγγελματικό Πτυχίο και θα μπορούν να εισάγονται μετά από πανελλαδικές εξετάσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Επίσης η ανακοινωθείσα σχεδιαζόμενη ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ Ενιαία Μεταλυκειακή Βαθμίδα Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, σαν άμεση συνέχεια του Επαγγελματικού Λυκείου θα βελτιώνει ακόμη περισσότερο όσους μαθητές το επιθυμούν στην απόκτηση των αναγκαίων γνώσεων και δεξιοτήτων για να γίνονται πιο ικανοί και πιο εξειδικευμένοι επαγγελματίες και θα κατοχυρώνει τα επαγγελματικά τους δικαιώματα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αλλά η νέα Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση, παρά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του διαλόγου για την Παιδεία και την ύπαρξη σημαντικών αποφάσεων με ευρεία συναίνεση από τους συμμετέχοντες και άλλους φορείς, χρειάζεται να μετουσιωθεί σε νόμους και εγκυκλίους, να μελετηθούν όλες οι παράμετροι της εφαρμογής της (οικονομικοί, παιδαγωγικοί, κοινωνικοί), να γίνει ενημέρωση και να σχεδιασθεί η ομαλή μετάβαση χωρίς κλυδωνισμούς και αρνητικές επιπτώσεις στους μαθητές. Ανακοινώθηκε λοιπόν ότι ξεκινούν οι βελτιωτικές αλλαγές από το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό την επόμενη χρονιά και αργότερα θα επεκταθούν σε όλες τις βαθμίδες Εκπαίδευσης. Πιθανόν είναι κατανοητό αυτό, αλλά σήμερα υπάρχουν οι προαναφερθείσες αδικίες που υφίστανται οι μαθητές των ΕΠΑ.Σ. και ΠΡΕΠΕΙ ΑΜΕΣΑ ΝΑ ΑΡΘΟΥΝ καθώς και άλλα ζητήματα της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που μπορούν σχετικά ΕΥΚΟΛΑ να ρυθμισθούν ήδη από την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.

Μέρος 2ο: ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΜΕΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, ΑΠΟ ΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 2010.
————————————————

ΠΡΟΤΑΣΗ 1η:

Ενιαία Μεταλυκειακή Βαθμίδα Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

Η λειτουργία της, που διασφαλίζει και ορισμένα επαγγελματικά δικαιώματα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΡΧΙΣΕΙ ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΑΠΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 2010 στις υποδομές των Επαγγελματικών Λυκείων και Επαγγελματικών Σχολών και Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης, στις ώρες που αυτά δεν χρησιμοποιούνται για μάθημα από τους μαθητές τους. Έτσι θα αποκτηθεί εμπειρία και ο θεσμός θα είναι έτοιμος για πλήρη εφαρμογή μόλις γίνει η πλήρης νομοθετική του κατοχύρωση.

Ας διευκρινισθεί επίσης ότι η φοίτηση θα είναι εντελώς ΔΩΡΕΑΝ και θα παρέχονται τα απαραίτητα βιβλία, όργανα κ.λπ. αναγκαία βοηθητικά υλικά επίσης δωρεάν. Επίσης, είναι απαραίτητο να διευκρινισθεί άμεσα ότι στη σχεδιαζόμενη Ενιαία Μεταλυκειακή Βαθμίδα Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ θα παραμείνουν οι Εκπαιδευτικοί των αντίστοιχων ειδικοτήτων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και θα αξιοποιούνται τα Σχολικά Εργαστήρια στο μέγιστο δυνατό με παράλληλη συνεχή αναβάθμισή τους, γιατί θα πρόκειται για ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ και όχι απλώς Πρακτική Άσκηση. Επίσης βέβαια θα πρέπει να υπάρχει και ένας ικανός αριθμός ωρών για πρακτική άσκηση σε πραγματικούς χώρους εργασίας είτε κατά τη φοίτηση στη Μεταλυκειακή αυτή Βαθμίδα (π.χ. δύο μέρες την εβδομάδα) είτε μετά την ολοκλήρωσή της. H διάρκειά της προτείνεται να είναι συνήθως μονοετής και θα απευθύνεται στους αποφοίτους Επαγγελματικού Λυκείου αντίστοιχης ειδικότητας.

ΠΡΟΤΑΣΗ 2η:

ΕΠΑΝΑΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ.

Πρέπει επίσης να δίνεται η δυνατότητα ΕΠΑΝΑΦΟΙΤΗΣΗΣ των αποφοίτων Επαγγελματικού Λυκείου στη Β και Γ τάξη για παρακολούθηση των επαγγελματικών μαθημάτων άλλου Τομέα από αυτόν που είχαν τελειώσει στο παρελθόν ή μόνο στη Γ τάξη για απόκτηση άλλης ειδικότητας του ίδιου Τομέα. Τώρα αυτό απαγορεύεται. Η επαναφοίτηση δεν θα έχει όριο ηλικίας, θα μπορεί να γίνεται όσες φορές θέλει κάποιος για απόκτηση αν θέλει και Πτυχίο 2ης ή 3ης ειδικότητας και κάθε φορά αντίστοιχα θα μπορεί προαιρετικά να παρακολουθεί και το πρόγραμμα εκπαίδευσης της αντίστοιχης Μεταλυκειακής Βαθμίδας Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

Δυνατότητα φοίτησης στη Β και Γ τάξη του Επαγγελματικού Λυκείου και αργότερα αν θέλουν και στη Μεταλυκειακή Βαθμίδα ή και επαναφοίτησης σε άλλο Τομέα θα πρέπει να έχουν και οι απόφοιτοι των Γενικών Λυκείων για να μπορούν να αποκτήσουν Επαγγελματικό Πτυχίο αν δεν εισαχθούν π.χ. στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ή αν θέλουν να ασκήσουν ένα συγκεκριμένο επάγγελμα σχετιζόμενο με τους Τομείς του Επαγγελματικού Λυκείου.

Σημειώνεται ότι στην επαναφοίτηση ΔΕΝ θα παρακολουθούν οι μαθητές ξανά τις ώρες διδασκαλίας των μαθημάτων Γενικής Παιδείας αφού θα έχουν ήδη Απολυτήριο Λυκείου που δεν επαναχορηγείται. Επειδή μάλιστα οι ώρες διδασκαλίας των επαγγελματικών μαθημάτων και των μαθημάτων Γενικής Παιδείας διαχέονται ποικιλοτρόπως στο εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα, οι μαθητές που επαναφοιτούν θα έχουν βεβαίως αναγκαστικά αρκετά κενά ωριαία διαστήματα μεταξύ των ωρών που θα υποχρεούνται να παρακολουθήσουν. Αν υπάρχουν κενά στην αρχή ή στο τέλος της ημέρας θα μπορούν να φεύγουν από το σχολείο (εφόσον όπως θα συμβαίνει συνήθως θα είναι ενήλικοι). Στα κενά ωριαία διαστήματα μεταξύ των υποχρεωτικών ωρών παρακολούθησης θα μπορούν να μελετούν στο Αναγνωστήριο / Βιβλιοθήκη, να εκπονούν εργασίες που τους έχουν ανατεθεί ή να ασχολούνται με αθλητισμό, μουσική κ.ά. δραστηριότητες.

ΠΡΟΤΑΣΗ 3η: ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

Επ’ ευκαιρίας της παραπάνω πρότασης, προτείνω επίσης να δημιουργηθούν σε όλα τα Επαγγελματικά Λύκεια Βιβλιοθήκες δανειστικές που να περιέχουν και Αναγνωστήριο για χρήση από μαθητές και καθηγητές και φυσικά υπολογιστές με σύνδεση στο Διαδίκτυο. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση του σχολείου να προσφέρει πολλαπλές πηγές αναζήτησης πληροφοριών για εγκυκλοπαιδική μόρφωση, και βέβαια για επαφή των μαθητών με τη Λογοτεχνία, την Ποίηση, την Ιστορία, το Περιβάλλον, τις ξένες Γλώσσες, τη Φιλοσοφία, την Τεχνολογία και για όλες τις επιστήμες. Δεν ξέρω πόσα Επαγγελματικά Λύκεια έχουν αντίστοιχες υποδομές, υποθέτω ότι είναι ελάχιστα (από προσωπική εμπειρία στα σχολεία που έχω υπηρετήσει).

ΠΡΟΤΑΣΗ 4η:

Για τις ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ του Ο.Α.Ε.Δ. και των άλλων Υπουργείων εκτός Υπουργείου Παιδείας.

Στο παρα-εκπαιδευτικό σύστημα (γιατί δεν πρόκειται για εκπαίδευση αλλά κατάρτιση σε άλλους φορείς εκτός Υπουργείου Παιδείας), δηλαδή Ο.Α.Ε.Δ. και άλλα Υπουργεία έχουν δημιουργηθεί σχολές τύπου ΕΠΑ.Σ. που προσπαθούν ανταγωνιστικά με το Υπουργείο Παιδείας, όσο και αν φαίνεται περίεργο (σαν να ήταν ιδιωτικές σχολές) να προσελκύσουν μαθητές μετά την Α’ Λυκείου, ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ από την σχολική εκπαίδευση με ισχνά οικονομικά κίνητρα και καλλιέργεια αναληθών πεποιθήσεων περί ευκολότερης εύρεσης εργασίας. Ακόμη και ειδικότητες των ΕΠΑ.Λ. που προσφέρουν και Απολυτήριο Λυκείου και Πτυχίο Ειδικότητας και γενική μόρφωση και δυνατότητα εισόδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, βλέπουμε ότι υποβαθμίζονται σε απλές καταρτίσεις στις ΕΠΑ.Σ. άλλων φορέων που δίνουν μόνο ένα Επαγγελματικό Τίτλο. Έχω αναφέρει ξανά ένα παράδειγμα, τις ΕΠΑ.Σ. ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΒΟΗΘΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ (ΦΕΚ 427 / 13-3-2008) που φυσικά το πρόγραμμα σπουδών τους που ορίζεται στο ΦΕΚ δεν έχει καμία σχέση με το ωρολόγιο πρόγραμμα της αντίστοιχης ειδικότητας των ΕΠΑ.Λ. Στα παιδιά που ακολουθούν τις ΕΠΑ.Σ. αυτές άλλων φορέων δεν υπάρχει η δυνατότητα της σφαιρικής μόρφωσης που μόνο το Λύκειο μπορεί να προσφέρει.

Και αναρωτιέται κανείς, γιατί να υπάρχει ένα δημόσιο παρα-εκπαιδευτικό σύστημα με τις ΕΠΑ.Σ. άλλων Υπουργείων και του Ο.Α.Ε.Δ. που προσφέρει ΛΙΓΟΤΕΡΑ εφόδια στα παιδιά μας από το επίσημο δημόσιο Εκπαιδευτικό Σύστημα, τώρα μάλιστα που υιοθετείται το Ενιαίο Επαγγελματικό Λύκειο; Θα έχουν οι απόφοιτοι των διαφορετικών αυτών ΕΠΑ.Σ. διαφορετικά επαγγελματικά δικαιώματα; Θα έχουν μάθει διαφορετικά πράγματα; Δεν θα ασκούν τα ίδια επαγγέλματα; Δεν θα έχουν αδικηθεί τα παιδιά στις εκτός Υπουργείου Παιδείας ΕΠΑ.Σ. που δεν θα έχουν απολυτήριο Λυκείου και θα έχουν ΕΛΛΙΠΗ γενική μόρφωση; Δεν θα είναι πιο ισορροπημένη και πιο ολοκληρωμένη η πνευματική, ψυχική και σωματική τους ανάπτυξη στο Ενιαίο Επαγγελματικό Λύκειο;

Η ΠΡΟΤΑΣΗ λοιπόν για τις ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ είναι η εξής:

Πρέπει στο νέο Ενιαίο Επαγγελματικό Λύκειο να ενταχθούν εκτός από τα ΕΠΑ.Λ. και τις ΕΠΑ.Σ. του Υπουργείου Παιδείας και οι Επαγγελματικές Σχολές του Ο.Α.Ε.Δ. και των άλλων Υπουργείων και φυσικά οι Εκπαιδευτικοί τους αυτοδίκαια να μεταταχθούν ως Εκπαιδευτικοί στο Υπουργείο Παιδείας. Αυτή η διαδικασία ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΑΜΕΣΑ, πριν την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς για να μη χαθεί άλλος πολύτιμος χρόνος για την ολοκληρωμένη μόρφωση των παιδιών μας.

Το Υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να είναι ο αποκλειστικός φορέας εκπαίδευσης. Οι μαθητές μας πρέπει να αντιμετωπίζονται όλοι ισότιμα από την Πολιτεία και ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΙ ΑΞΙΟΙ ΝΑ ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ ΤΟΥΣ. Αυτός είναι ο ρόλος του σχολείου. Τα άλλα Υπουργεία και ο Ο.Α.Ε.Δ. θα υποχρεούνται να λειτουργούν επικουρικά στην Εκπαίδευση παρέχοντας χώρους πρακτικής άσκησης στους μαθητές του Επαγγελματικού Λυκείου και των Μεταλυκειακών Βαθμίδων. Έτσι θα διευκολυνθεί και το πολύ σημαντικό κύριο έργο τους με τη μείωση του φόρτου εργασίας τους.

————————- ————————-

Οι επόμενες ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ αφορούν ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ από το Σεπτέμβριο του 2010 ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ για τις λειτουργούσες ΕΠΑ.Σ. ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ.

Ερχόμαστε λοιπόν τώρα σε ένα ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ. Μέχρι τώρα, που προτάθηκε (και πιστεύω θα υλοποιηθεί) η λειτουργία του Ενιαίου Λυκείου Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, λειτουργούν ήδη επί τρεις σχολικές χρονιές οι ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ (ΕΠΑ.Σ.).

Οι μαθητές των ΕΠΑ.Σ. είναι δυστυχώς οι άτυχοι αφού ήταν οι πρώτοι στους οποίους δοκιμάστηκε το νέο σύστημα και φοίτησαν μέχρι τώρα χωρίς να τύχουν τα ευεργετήματα του Λυκείου που συζητήθηκαν παραπάνω (Γενική Παιδεία, Απολυτήριο Λυκείου, δυνατότητα να συμμετάσχουν σε πανελλαδικές εξετάσεις για εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση).

Πρέπει λοιπόν να γίνει ένας ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΟΣ, ΣΩΣΤΟΣ ΚΑΙ ΓΡΗΓΟΡΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ώστε να μειωθούν οι επιπτώσεις όσο είναι δυνατόν στα χιλιάδες παιδιά των ΕΠΑ.Σ. που αποφοίτησαν ή φοιτούν ακόμη ή θα φοιτήσουν μέχρι να γίνει πραγματικότητα η λειτουργία του Ενιαίου Επαγγελματικού Λυκείου. Θα κάνω τις σχετικές προτάσεις, ελπίζω να ληφθούν υπόψη και να κριθούν και να εμπλουτισθούν και από άλλους συναδέλφους και στελέχη της Εκπαίδευσης.

Στο τέλος της τρέχουσας σχολικής χρονιάς (Ιούνιο 2010) θα έχουν διαμορφωθεί ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΚΡΙΤΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΠΑ.Σ. για τους οποίους πρέπει να γίνουν κάποιες σχετικές μεταβατικές ρυθμίσεις.

1η ΟΜΑΔΑ : Οι μαθητές που θα έχουν τελειώσει την Α τάξη ΕΠΑ.Λ. ή Α τάξη Γενικού Λυκείου και θα επιθυμούν να φοιτήσουν το 2010-11 στην Α Τάξη ΕΠΑ.Σ.

2η ΟΜΑΔΑ : Οι μαθητές που θα έχουν τελειώσει την Α τάξη ΕΠΑ.Σ. και θα φοιτήσουν το 2010-11 στη Β Τάξη ΕΠΑ.Σ.

3η ΟΜΑΔΑ : Οι μαθητές που έχουν ήδη αποφοιτήσει το 2009 και οι μαθητές που θα αποφοιτήσουν τον Ιούνιο 2010 και θα έχουν Επαγγελματικό Πτυχίο αλλά ΟΧΙ Απολυτήριο Λυκείου και στους οποίους ΔΕΝ επιτρέπεται να δώσουν Πανελλαδικές εξετάσεις για εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

ΠΡΟΤΑΣΗ 5η:

Ρυθμίσεις για την 1η ομάδα μαθητών που θα έχουν τελειώσει την Α τάξη ΕΠΑ.Λ. ή Α τάξη Γενικού Λυκείου και θα επιθυμούν να φοιτήσουν το 2010-11 στην Α Τάξη ΕΠΑ.Σ.

Η πιο εύκολη περίπτωση ίσως. Μέχρι να γίνει το Ενιαίο Επαγγελματικό Λύκειο και για ομαλή ενσωμάτωση των ΕΠΑ.Σ. σ’ αυτό προτείνω να γίνει ΑΜΕΣΑ μέχρι το Σεπτέμβριο κατάλληλος σχεδιασμός από το Υπουργείο Παιδείας και από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και όταν ανοίξουν τα σχολεία να ενισχυθεί το ωρολόγιο πρόγραμμα με μαθήματα Γενικής Παιδείας. Έτσι οι μαθητές θα κάνουν κανονικά 7ωρο μάθημα αντί του 5ωρου που κάνουν μόνο με επαγγελματικά μαθήματα και μετά τα 2 έτη σπουδών θα έχουν τα δικαιώματα των μαθητών των ΕΠΑ.Λ. Σημειώστε ότι στα μαθήματα Σ.Ε.Π. στην Α τάξη ΕΠΑ.Λ. έχω μαθητές που ενώ θέλουν να ακολουθήσουν μια επαγγελματική κατεύθυνση των ΕΠΑ.Σ., έχουν οριστικά αποφασίσει να παραβλέψουν τις κλίσεις και επιθυμίες τους και να συνεχίσουν στο ΕΠΑ.Λ. σε Τομέα που ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ ώστε να πάρουν το Απολυτήριο και να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις. Για παράδειγμα, ένας μαθητής που θέλει να γίνει οδοντοτεχνίτης, ΔΕΝ πάει στην ΕΠΑ.Σ. στην ειδικότητα οδοντοτεχνίτη γιατί δεν θα μπορέσει να δώσει εξετάσεις για το ΤΕΙ Οδοντικής Τεχνολογίας. Θα παραμείνει στο ΕΠΑ.Λ. σε άλλη ειδικότητα που ΔΕΝ του αρέσει απλώς και μόνο για να συμμετάσχει στις Πανελλαδικές. Άδικο δεν είναι; Γιατί μετά την ΕΠΑ.Σ. Οδοντοτεχνιτών να μη μπορεί να το κάνει;

ΠΡΟΤΑΣΗ 6η:

Ρυθμίσεις για την 2η ομάδα μαθητών που θα έχουν τελειώσει την Α τάξη ΕΠΑ.Σ. και θα φοιτήσουν το 2010-11 στη Β Τάξη ΕΠΑ.Σ.

Και εδώ, στην Β Τάξη ΕΠΑ.Σ. να ενισχυθεί το ωρολόγιο πρόγραμμα με μαθήματα Γενικής Παιδείας. Βέβαια τα παιδιά αυτά έχασαν μια χρονιά και θα δυσκολευτούν να τα παρακολουθήσουν. Ας γίνει προσπάθεια όμως να προστεθούν 3 φορές την εβδομάδα 2-3 ώρες πρόσθετης διδακτικής στήριξης σε όλους τους μαθητές (να τους επεξηγηθεί επαρκώς η ανάγκη για να κάνουν την επιπλέον προσπάθεια) και ας τους δοθεί μετά επιτυχή αξιολόγηση το Απολυτήριο Λυκείου και η δυνατότητα να δώσουν εξετάσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αν θέλουν. Σίγουρα θα είναι σε δυσμενέστερη θέση από τους συμμαθητές τους των ΕΠΑ.Λ. και ΓΕ.Λ. αλλά κάποιοι ίσως προσπαθήσουν και τα καταφέρουν και βέβαια ΘΑ ΕΧΟΥΝ όλοι το δικαίωμα με μεγαλύτερες πιθανότητες αν θέλουν να ξαναδώσουν εξετάσεις την επόμενη χρονιά, ενώ τώρα οι απόφοιτοι ΕΠΑ.Σ. δεν μπορούν ΠΟΤΕ στη ζωή τους να δώσουν Πανελλαδικές εξετάσεις.

ΠΡΟΤΑΣΗ 7η:

Ρυθμίσεις για την 3η ομάδα μαθητών που έχουν ήδη αποφοιτήσει το 2009 και οι μαθητές που θα αποφοιτήσουν τον Ιούνιο 2010 και έχουν Επαγγελματικό Πτυχίο αλλά όχι Απολυτήριο Λυκείου.

Οι μαθητές αυτοί είναι οι πιο αδικημένοι. Πολλοί θα προσπαθήσουν να ξεκινήσουν μια επαγγελματική σταδιοδρομία ή θα πάνε στο στρατό (τα αγόρια). Σε όσους όμως θέλουν, να δοθεί η δυνατότητα την επόμενη χρονιά να παρακολουθήσουν μόνο τις ώρες μαθημάτων Γενικής Παιδείας (τις κανονικές και οπωσδήποτε και της Πρόσθετης Διδακτικής Στήριξης) ΜΑΖΙ ΜΕ τους ΜΑΘΗΤΕΣ της 2ης ομάδας (βλ. παραπάνω) και να έχουν στο τέλος του σχολικού έτους 2009-10 τα ίδια με αυτούς δικαιώματα που αναφέρονται στην παραπάνω παράγραφο.

Οι προτάσεις είναι αρκετές αλλά πιστεύω ότι είναι σχετικά εύκολα υλοποιήσιμες και τις έχω επαρκώς τεκμηριώσει με γνώμονα το συμφέρον των μαθητών μας. Ελπίζω να τύχουν προσοχής και επεξεργασίας από τους υπευθύνους της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας. Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.

Γεώργιος Στάμος, Εκπαιδευτικός ΠΕ14.01, Γιατρός Βιοπαθολόγος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού, 1ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων.

Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,
Σας διαβιβάζουμε συνημμένα την ομόφωνη απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, Παράρτημα Καρπενησίου, Τ.Ε.Ι. Λαμίας, η οποία ψηφίστηκε στη συνεδρίαση της 19ης Ιανουαρίου 2010, ενόψει της διαβούλευσης του (Σχεδίου) Προεδρικού Διατάγματος με τίτλο «Καθορισμός επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων των Τμημάτων….…δ) Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος…..των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.)».
Για διευκόλυνσή σας, οι τροποποιήσεις που έγιναν στο υπάρχον προς διαβούλευση, αναρτημένο Σχέδιο επαγγελματικών δικαιωμάτων, είναι γραμμένες με έντονα (bold) γράμματα.

Με εκτίμηση
Τα Παρόντα (14/17) Μέλη της Γενικής Συνέλευσης
του Τμήματος Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος,
Παράρτημα Καρπενησίου, Τ.Ε.Ι. Λαμίας

Δείτε εδώ το τροποποιήμενο σχέδιο ΠΔ.

Δημοσιογράφος: Κύριε Υπουργέ μας, κύριε Ιωάννη Πανάρετε, καλή σας ημέρα, να είστε καλά, χρόνια πολλά, καλή χρονιά.
Πανάρετος: Καλό σας μεσημέρι, καλή χρονιά και ό,τι επιθυμείτε.
Δημοσιογράφος: Σας ευχαριστούμε, για άλλη μια φορά, που είσαστε κοντά μας.
Δημοσιογράφος: Και τουλάχιστον 35 αιτήματα είχαμε για να ξαναβγείτε στον αέρα…
Πανάρετος: Πόσα είπατε;
Δημοσιογράφος: Τριάντα πέντε περίπου…
Πανάρετος: Α, λίγα είναι!
Δημοσιογράφος: Λίγα είναι, αλλά στον δρόμο που συναντάμε είναι πάρα πολλοί. Υπάρχει καμμία ελληνική κυβέρνηση, μετά τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους, που να μην έχει δανειστεί κύριε Υπουργέ; Για πέστε μου, γιατί εμείς ψάξαμε και δεν υπάρχει καμμία κυβέρνηση.
Πανάρετος: Και εγώ, από ό,τι ξέρω, δεν υπάρχει καμία τέτοια κυβέρνηση.
Δημοσιογράφος: Επομένως, το ζήτημα είναι, πώς να το πούμε, λογιστικό; Είναι μια διαρκής λογιστική αμαρτία της Ελλάδας;
Πανάρετος: Δεν είναι μια διαρκής λογιστική αμαρτία, γιατί πιστεύω ότι οι περισσότερες χώρες στον κόσμο δανείζονται. Αυτό που έχει συμβεί αυτή την εποχή, λόγω κυρίως της πολιτικής των τελευταίων χρόνων αλλά και άλλων προβλημάτων που μας κατατρέχουν επί πολύ περισσότερα χρόνια, είναι ότι η αξιοπιστία και το κύρος της χώρας έχει τρωθεί. Και αυτό δυσκολεύει την συνεργασία της Ελλάδας με τους διεθνείς οργανισμούς και την αποδοχή των προτάσεων που η Ελλάδα κάνει.
Δημοσιογράφος: Μιας και αναφέρατε το θέμα της αξιοπιστίας, θα ήθελα να σας ρωτήσω για τις εκτιμήσεις των ξένων οίκων και τα δημοσιεύματα που τώρα τελευταία μας αποδομούν ως χώρα, αλλά για ποιόν λόγο συμβαίνει αυτό, γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει τόσο πολύ; ,
Δημοσιογράφος: Και είναι μια κρύο μια ζέστη, δηλαδή δύο μέρες πριν, δύο μέρες μετά διαφορετικά.
Πανάρετος: Είναι δύσκολο να δοθεί μια πολύ σύντομη απάντηση σε αυτή σας την ερώτηση, η οποία είναι πολύ ενδιαφέρουσα και κρίσιμη. Είχα γράψει ένα σχόλιο στο blog μου.
Δημοσιογράφος: Ναι το έχουμε διαβάσει, γι’ αυτό.
Πανάρετος: Είναι, νομίζω, πολλαπλές οι εκφάνσεις αυτού του προβλήματος. Δεν είμαι από κείνους που υποστηρίζουν τις συνωμοτικές θεωρίες ότι οι οίκοι αυτοί έχουν την πρόθεση να κάνουν το α ή το β κακό. Όμως, είναι βέβαιο ότι ο τρόπος που λειτουργούν αυτοί οι διεθνείς οίκοι και που αξιολογούν δεν είναι διαφανής. Οι διεθνείς αυτοί οίκοι έχουν χρηματοδότηση. Εάν δεν ξέρουμε ποιοι είναι οι χρηματοδότες τους, δεν είναι εύκολο να αξιολογήσουμε και τις αξιολογήσεις που κάνουν. Είναι, λοιπόν, απαραίτητη, όχι μόνο για αυτούς τους διεθνείς οίκους αλλά και για πολλές άλλες δραστηριότητες, τόσο της διεθνούς σκηνής όσο και στη χώρα μας, η διαφάνεια. Είναι ένα απαραίτητο στοιχείο ώστε να μπορούν να αξιολογούνται και οι «αξιολογούντες». Αυτή είναι η μία πλευρά.
Η δεύτερη, πιο επιστημονική, πλευρά, είναι ότι αυτοί οι διεθνείς οίκοι, όπως και πολλοί άλλοι, στηρίζουν τις προβλέψεις και αξιολογήσεις τους σε μια σειρά από επιστημονικά μοντέλα, οικονομετρικά μοντέλα, και προβλέψεις που κάνουν. Σας μιλάει ένας άνθρωπος που η επιστήμη του έχει να κάνει με τις προβλέψεις.
Δημοσιογράφος: Μα και γι’ αυτό σας ρωτάμε.
Πανάρετος: Σας ευχαριστώ και σας λέω ότι αυτές οι προβλέψεις είναι πολύ δύσκολο να γίνουν με τρόπο που να διασφαλίζει την ακρίβειά τους. Σε μερικές περιπτώσεις, αυτές οι προβλέψεις οδηγούνται σε αποτελέσματα που συνάδουν με την πρόβλεψη, σε άλλες όμως αποκλίνουν πολύ. Θα σας πω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο Στίγκλιτς είχε πει σε μια ομιλία του ότι πολλές χώρες της Αφρικής οδηγήθηκαν σε οικονομική κατάρρευση όχι λόγω των οικονομικών τους μεγεθών, αλλά λόγω των μέτρων που τους επέβαλε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για να τους χρηματοδοτήσει και τελικά αποδείχθηκε ότι οι προτάσεις και οι όροι που επέβαλε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είχαν στηριχθεί σε μοντέλα τα οποία ήταν λανθασμένα. Και ξέρετε, είναι ένα πράγμα να χρησιμοποιείται ένα μοντέλο για να προβλέπεις την πρόγνωση του καιρού ή να προβλέπεις το αποτέλεσμα κάποιων αγώνων, και ένα άλλο πράγμα ολόκληρη η οικονομία μιας χώρας να εξαρτάται σε τόσο μεγάλο βαθμό από τέτοιες προβλέψεις.
Και ένα τελευταίο σχόλιο. Σε σχέση με τις προβλέψεις, έχουμε και το εξής παράδοξο: Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός οργανισμός της Ευρώπης, επειδή αδυνατεί η ίδια να έχει αξιόπιστες προβλέψεις, ή αν θέλετε δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε μια τέτοια λογική προβλέψεων που μπορεί να αποδειχθούν λάθος, βασίζει τις πολιτικές της σε προβλέψεις τέτοιων ιδιωτικών εταιριών. Αυτά όλα είναι προβλήματα που δεν έχουν να κάνουν μόνο με την Ελλάδα, έχουν να κάνουν με τον γενικότερο τρόπο που έχει διαρθρωθεί το διεθνές νομισματοπιστωτικό σύστημα και που προκαλεί τις αντιδράσεις, όπως και αυτές που είδατε, νομίζω χθες ή προχθές και από τον Πρόεδρο της Αμερικής τον Ομπάμα ο οποίος είπε ότι κάναμε ό,τι κάναμε με τις τράπεζες και τώρα βλέπουμε ότι εκείνες απλώς ξαναδίνουν τα χρήματα, να χρησιμοποιήσω τον όρο του συρμού, στα golden boys.
Δημοσιογράφος: Κύριε Υπουργέ, μελετώντας την σύγχρονη ελληνική ιστορία, αρκεί να δούμε την συμπεριφορά των δανειστών μας, δηλαδή από τον προ – προηγούμενο αιώνα, θα καταλάβουμε και τον ρόλο τους και την συμπεριφορά τους, πράγμα που διαμορφώνει όμως εδώ μια ψυχολογία στους ανθρώπους που φεύγουν από την ουσία των πραγμάτων. Να, η μητέρα μου κάθεται κάθε μέρα και κοιτάει και μιλάει για το έλλειμμα, δεν το ήξερε προηγουμένως. Αυτό τώρα διαμορφώνει τη συμπεριφορά των πολιτών.
Δημοσιογράφος: Όχι μόνο των πολιτών, αλλά και της κυβέρνησης και του Γιώργου Παπανδρέου.
Πανάρετος: Τώρα θίγετε πάλι ένα άλλο, πολύ ουσιαστικό θέμα. Ο τρόπος που διαμορφώνεται η γνώμη των πολιτών, πολλές φορές επηρεάζεται, ή γίνεται προσπάθεια ή συμβαίνει αυτό το πράγμα, από τον τρόπο που υπεραπλουστεύονται τα διλήμματα. Τίθενται δηλαδή διλήμματα, γιατί έτσι λειτουργούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Δεν λέω ότι αυτό γίνεται από κακή πρόθεση, αλλά σε ένα πρόγραμμα που έχει πολύ λίγο χρόνο να αφιερώσει σε ένα θέμα, διευκολύνει την επικοινωνία του μέσου με τον κόσμο να παρουσιάζει τα πράγματα άσπρο – μαύρο. Μπορώ να σας πω παραδείγματα τέτοια για την παιδεία, μπορώ να σας πω για όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Αυτή όμως η παρουσίαση αναδεικνύει τα δευτερογενή προβλήματα και δεν ασχολείται με τα πρωτογενή προβλήματα τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα τα δευτερογενή. Αυτό είναι ενδεχόμενο να δημιουργήσει μια ψυχολογία στην κοινή γνώμη. Έχει όμως ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν κανείς κοιτάξει τις δημοσκοπήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί και άλλες που εγώ έχω υπόψη μου που δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, ότι η κοινή γνώμη εξακολουθεί με το κριτήριο που έχει να δείχνει εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση ανάλογη ή σχεδόν ανάλογη με αυτήν που έδειξε στις εκλογές και να μην έχει παρασυρθεί από ένα αρνητικό κλίμα ή που διαμορφώνεται ή που εμφανίζεται.
Δημοσιογράφος: Θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο, κύριε Υπουργέ, και για την υπομονή των πολιτών; Είναι συνυφασμένο το ότι δείχνουν εμπιστοσύνη με το ότι μπορούν να κάνουν υπομονή; Διότι ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε αποφασισμένος να προχωρήσει στις τροποποιήσεις και αλλαγές που έχει ανάγκη η χώρα, το εγχείρημα είναι δύσκολο και μπορεί να αποδώσει μόνο μακροπρόθεσμα. Μπορούμε να πούμε το ίδιο και για την υπομονή των πολιτών πιστεύετε;
Πανάρετος: Θα σας πω. Τόσο εγώ, όσο φαντάζομαι και οποιοσδήποτε ασχολείται με τα κοινά, θα ήταν ευτυχής να είχε στα χέρια του έναν μετρητή υπομονής να μπορεί να μετράει την υπομονή των πολιτών. Αλλά δύο πράγματα έχουν ενδιαφέρον. Το ένα είναι ότι αυτή τη στιγμή φαίνεται ότι εξακολουθεί να υπάρχει η υπομονή και πιστεύω ότι η υπομονή- και αυτό είναι μια δική μου εκτίμηση, αν θέλετε- σχετίζεται με την αποφασιστικότητα του πρωθυπουργού στην οποία αναφερθήκατε. Αυτό είναι το ένα στοιχείο. Και το δεύτερο είναι η εμπιστοσύνη που αποπνέει ο ίδιος ο πρωθυπουργός για τις επιδιώξεις που έχει και τις αλλαγές που θέλει να κάνει. Ξέρετε, με έναπρωθυπουργό που κάθεται τέσσερις ώρες και απαντάει σε οποιαδήποτε ερώτηση, εκτιμώ ότι δεν θα υπήρχε ερώτηση που κάποιος θα ήθελε να την κάνει και δεν τέθηκε στην συνέντευξη που έδωσε.
Δημοσιογράφος: Είναι ρεκόρ αυτό. Οι τέσσερις ώρες του Γιώργου Παπανδρέου είναι ρεκόρ.
Πανάρετος: Έτσι νομίζω. Επομένως, ο πρωθυπουργός δείχνει, όπως είδατε, να έχει και ένα άλλο χαρακτηριστικό που δεν έχει προσεχθεί αρκετά. Ο πρωθυπουργός εμφανίζει ένα νέο μοντέλο ηγεσίας στην χώρα. Το μέχρι τώρα μοντέλο ηγεσίας πρωθυπουργού στην χώρα ήταν το μοντέλο του «πατέρα – αφέντη», αυτού ο οποίος τα ξέρει όλα και αυτός ο οποίος χτυπάει το χέρι στο τραπέζι και λύνει τα προβλήματα. Ο σημερινός πρωθυπουργός έχει μια άλλη προσέγγιση, προσπαθεί να πείσει, να εξηγήσει και ταυτόχρονα να είναι ένας άνθρωπος όπως όλοι μας, να πει «ναι, κάνουμε λάθη αλλά ο στρατηγικός μας στόχος είναι αυτός». Και αν γίνονται κάποια λάθη και εκφράζονται διαφωνίες, δεν θα πει σε έναν υπουργό «μα μην μιλάς έτσι διότι αυτή είναι η γραμμή», επιτρέπει να διατυπώνονται οι απόψεις. Αυτό είναι ένα διαφορετικό μοντέλο και ελπίζω και πιστεύω ότι αν αυτό το μοντέλο επικρατήσει και γίνει αποδεκτό και μακροχρόνια θα έχουμε αλλάξει ένα πολύ βασικό στοιχείο στον τρόπο που λειτουργεί η κοινωνία μας, την αποδοχή δηλαδή του διαλόγου, της συζήτησης, της διαβούλευσης, της αμεσότητας και στην απομάκρυνση του μοντέλου του «παντογνώστη» και του πανίσχυρου ο οποίος αποφασίζει και ό,τι πει γίνεται χωρίς καμία απόκλιση.
Δημοσιογράφος: Μα μόλις τώρα ορίσατε και την έννοια της παιδείας, που σας αφορά.
Πανάρετος: Είναι φυσικό, μετά από τόσα χρόνια ενασχόλησης…
Δημοσιογράφος: Εμείς τώρα, κύριε Υπουργέ, που υποτίθεται λόγω καταγωγής, λόγω ιστορίας το επίπεδο της παιδείας μας, όχι από τους τίτλους σπουδών-γιατί δεν είναι παιδεία οι τίτλοι σπουδών, άλλα πράγματα είναι παιδεία- τι έχετε στο μυαλό σας, πώς βλέπετε ότι μπορεί να αλλάξει αυτή η υπόθεση;
Πανάρετος: Τι έχω στο μυαλό μου;
Δημοσιογράφος: Και η κυβέρνηση και ο Γιώργος Παπανδρέου, ξέρουμε ότι συζητάτε με τον Γιώργο Παπανδρέου γι’ αυτό.
Πανάρετος: Ξέρετε, ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει ασχοληθεί τόσο πολύ με θέματα παιδείας, που αμφιβάλλω αν άλλος πρωθυπουργός της χώρας έχει ασχοληθεί τόσο πολύ, αλλά – χωρίς να φανεί αυτό ή να εκληφθεί ως το ότι είμαι ένας υφυπουργός της κυβέρνησης- το λέω αυτό για τον πρωθυπουργό, γνωρίζοντας τον άνθρωπο τόσα χρόνια…
Δημοσιογράφος: Αυτό ακριβώς λέμε.
Πανάρετος: … ξέρω το ενδιαφέρον που έχει. Δεν είναι τυχαίο, ξέρετε, ότι στην συνάντηση που είχαμε προ ημερών η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας με τον πρωθυπουργό, μείναμε και συζητούσαμε επί πέντε σχεδόν ώρες. Δεν ξέρω πόσες φορές πρωθυπουργός έχει καθήσει να συζητήσει επί μακρόν για θέματα παιδείας σε έναν τόσο στενό κύκλο. Αυτό, λοιπόν, που σας είπα προηγουμένως και αυτό που εσείς χαρακτηρίσατε ως μια γενικότερη προσέγγιση παιδείας, είναι και αυτό που ο πρωθυπουργός και εμείς που μας έχει αναθέσει την ευθύνη πρέπει να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε στην παιδεία. Δεν είναι να παρουσιάσουμε νόμους, διατάξεις, διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις. Είναι να διαμορφώσουμε ένα καινούργιο πνεύμα στην εκπαίδευση, να δούμε τα πράγματα από μια άλλη οπτική γωνία, όπου αφενός μεν, όπως στο γενικό πολιτικό επίπεδο το σύνθημα είναι «πρώτα ο πολίτης», έτσι και στο επιμέρους επίπεδο της παιδείας το σύνθημα είναι «πρώτα ο μαθητής». Και μην νομίζετε ότι μιλάω θεωρητικά, δεν είμαι ένας άνθρωπος που μιλάει θεωρητικά. Όταν κανείς ξεκινάει από αυτή την βασική αρχή, στην συνέχεια καθορίζει όλες του τις πολιτικές και τις ενέργειες με βάση αυτή την βασική αρχή. Πώς δηλαδή θα εξυπηρετείται, για παράδειγμα το εκπαιδευτικό σύστημα, οι τοποθετήσεις των εκπαιδευτικών πώς θα εξυπηρετούν το εκπαιδευτικό σύστημα και τον μαθητή και όχι άλλες παραμέτρους, εξ ίσου σημαντικές, όπως είναι το να εξυπηρετούνται οι καθηγητές. Αυτά πρέπει να έρχονται σε δεύτερη φάση και μοίρα, και όχι ο μαθητής, ο οποίος χρειάζεται να έχει τον δάσκαλο κοντά του, πρέπει να διαμορφώνει μια σχέση εμπιστοσύνης με το δάσκαλό του, να τον βλέπει ως ένα πρότυπο και να μπορεί να αντλεί από κείνον στοιχεία που θα τον βοηθήσουν να διαμορφώσει προσωπικότητα.
Δημοσιογράφος: Και άλλη μια ερώτηση. Επειδή μιλήσατε πριν για την διαβούλευση, μάλλον για την διάθεση για διαβούλευση του πρωθυπουργού, το open government, η ανοικτή διακυβέρνηση πώς κινείται μέχρι τώρα;
Δημοσιογράφος: Και είστε πολιτικά υπεύθυνος για την ανοικτή διακυβέρνηση.
Πανάρετος: Υπάρχουν δύο διαστάσεις και σε αυτό το θέμα. Υπάρχει η γενική, η στόχευση, ο σκοπός, η προσέγγιση που θέλουμε να πετύχουμε και υπάρχουν οι επί μέρους εκφάνσεις αυτής της διαδικασίας. Φοβάμαι ότι, όπως είπατε και εσείς προηγουμένως, σε πολλές από τις περιπτώσεις η έμφαση δίνεται στα επί μέρους και στα δευτερογενή. Το Χ πρόσωπο, αν ο κύριος Κουτούπης θα έπρεπε να επιλεγεί ή όχι, εάν επιλέγει κάποιος γενικός γραμματέας ο οποίος ήταν ήδη στέλεχος του ΠΑΣΟΚ,και αν επιλέγει ο Α ή ο Β. Εκεί πιστεύω ότι έχουμε κάνει βήματα, αναφέρθηκε σε αυτό και ο πρωθυπουργός στην συνέντευξη του, πιστεύω ότι έχουμε κάνει λάθη, πιστεύω ότι υπάρχουν πράγματα που θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα. Όμως θα ήθελα, αν μου επιτρέπετε, να σας δώσω την βασική, την ουσιαστική προσέγγιση και θα ήθελα να σας πω ότι νομίζω ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει συμβεί αυτό που συμβαίνει σήμερα.
Πάμε να αλλάξουμε μια αντίληψη και νοοτροπία για την νομή της εξουσίας, μια αντίληψη και νοοτροπία που κρατά από την εποχή της τουρκοκρατίας. Αυτός ο τρόπος είναι ένας τελείως διαφορετικός τρόπος, μια διαφορετική προσέγγιση. Είναι φυσικό, λοιπόν, ότι σε μια τέτοια βαθειά αλλαγή στον τρόπο που λειτουργεί η δημόσια διοίκηση, που δεν αναφέρεται, ξέρετε, σε ένα επίπεδο ενός σχολείου ή ενός δήμου, αναφέρεται στον κεντρικό πυρήνα της κυβέρνησης. Είναι, λοιπόν, φυσικό να υπάρχουν αδυναμίες, να υπάρχουν και αντιστάσεις, να υπάρχουν και δυσκολίες και καθυστερήσεις. Όμως μπήκε μπροστά μια διαδικασία που πιστεύω ότι δεν πρόκειται να γυρίσει πίσω. Πιστεύω ότι την επόμενη φορά θα γίνει πολύ καλύτερα και πιστεύω ότι αυτό θα αποτελέσει πια, επίσης, έναν νέο τρόπο που θα λειτουργεί το κράτος στον πυρήνα του, στην άσκηση της διακυβέρνησης και της εξουσίας.
Δημοσιογράφος: Πάντως τα πρώτα βήματα, οι πρώτες εκτιμήσεις μάλλον θα λέγαμε ότι είναι θετικές, ότι ο κόσμος- δεν ξέρω, εσείς να μας το επιβεβαιώσετε- ανταποκρίνεται και ότι υποστηρίζει την ανοικτή διακυβέρνηση.
Πανάρετος: Είναι και αυτό που λέτε, επίσης ενδιαφέρον διότι, ενώ πολλές φορές σε αρκετά μέσα ενημέρωσης γίνεται κριτική και υπάρχει γκρίνια, σας είπα σε πολλές περιπτώσεις δικαιολογημένη…
Δημοσιογράφος: Η πλειονότητα όμως το πιστεύει αυτό, να το έχετε υπόψη σας, δεν ξέρω αν το έχετε διαπιστώσει και εσείς.
Πανάρετος: Μα το έχω διαπιστώσει από τις δημοσκοπήσεις από τους πολίτες και βλέπω επίσης από τα σχόλια των πολιτών στο blog μου, που και στις περιπτώσεις εκείνες όπου εμφανίζεται ή διατυπώνεται μια πικρία, διατυπώνεται ένα παράπονο, υπάρχει, έχει γίνει βαθειά κατανοητό και αντιληπτό ότι αλλάζουμε μια πολύ σημαντική διάσταση του τρόπου λειτουργίας του κράτους. Και πολλές φορές εγώ πρέπει να σας πω ότι σε στιγμές κούρασης ή κάποιας πικρίας που κάτι δεν πάει καλά, παίρνω ένα τέτοιο μήνυμα και παίρνω καινούργιες δυνάμεις και λέω πρέπει να προχωρήσουμε ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει σε μια συγκεκριμένη περίπτωση.
Δημοσιογράφος: Είπατε διατυπώνονται κάποια παράπονα, αν κατάλαβα καλά, τι εννοείται ακριβώς;
Πανάρετος: Κοιτάξτε ένας πολίτης, λέει για παράδειγμα, ότι επιλέξατε τον τάδε, του οποίου το βιογραφικό δεν είναι σημαντικό. Αυτό είναι κάτι που χρειάζεται κανείς να απαντήσει. Λέμε πολλές φορές, το είπε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός νομίζω, ότι εδώ έχουμε μια πολύπλοκη διαδικασία αξιολόγησης. Δεν είναι εύκολο και δεν πρέπει κανείς να μείνει μόνο σε τυπικά προσόντα, θα πρέπει να αξιολογήσει πώς το στέλεχος αυτό, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για έναν γενικό γραμματέα, πώς θα μπορέσει να βοηθήσει περισσότερο στη σωστή λειτουργία της μονάδας στην οποία θα συμμετέχει. Εκεί, λοιπόν, αξιολογείται το πρόσωπο αυτό, και ξέρετε και κάτι, η πολιτική έχει ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο. Αξιολογείται η κάθε επιλογή και η κάθε δραστηριότητα σε πολύ βραχύ χρονικό διάστημα. Δεν χρειάζεται να περάσουν χρόνια όπως για να αξιολογήσεις ένα εμβόλιο για παράδειγμα. Το βλέπεις. Λοιπόν ο άνθρωπος που θα επιλεγεί, ιδιαίτερα όταν ξεφεύγει λίγο από αυτό που θα μπορούσε κανείς να πει ότι αυτό είναι εκείνο που θα θέλαμε, θα κριθεί. Και θα δούμε και τους αξιολογητές, δηλαδή αυτούς που έκαναν την επιλογή και τον αξιολογηθέντα για να δούμε πώς αποδίδει. Δεν είναι εύκολο σε κάθε περίπτωση να πει κανείς ότι κάνει μια επιλογή που θα είναι η τέλεια. Και πρέπει να σας πω και κάτι ακόμα. Αυτή η διαδικασία που ακολουθούμε τώρα έχει και το εξής μειονέκτημα το οποίο το ξέραμε από την αρχή, αλλά παρόλα αυτά προχωρήσαμε. Ευχαριστείς έναν και δυσαρεστείς τουλάχιστον εκατό. Ευχαριστείς αυτόν που επιλέγεις και δυσαρεστείς όλους τους υπόλοιπους. Όταν λοιπόν ακολουθείς αυτή την διαδικασία έχεις αυτόν τον κίνδυνο γιατί, ξέρετε, όταν η διαδικασία δεν είναι ανοικτή και απλώς κάποιος επιλέγει κάποιον συνεργάτη του ή κάποιον που ξέρει, οι υπόλοιποι αφού δεν έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον, δεν είναι υποψήφιοι…
Δημοσιογράφος: Δεν πάνε να εκφράσουν την δυσαρέσκεια.
Πανάρετος: Ακριβώς.
Δημοσιογράφοι: Κύριε Υπουργέ να σας ευχαριστήσουμε πολύ και ελπίζουμε να σας ξανα-έχουμε και ζωντανά στο στούντιο.
Πανάρετος: Εγώ θέλω να σας ευχαριστήσω και για έναν πρόσθετο λόγο, ότι παρά την πίεση του χρόνου που έχει συνήθως ένα ραδιόφωνο, επιτρέπετε στον συνομιλητή σας να διατυπώσει την άποψή του συνολικά και συγκροτημένα, χωρίς να χάνει τον ειρμό της σκέψης του.